Nokkrar vikur í sumarhúsum á vegum stéttarfélaganna eru í boði fyrir félagsmenn í ágúst. Áhugasömum er bent á að hafa samband við Lindu linda@framsyn.is á Skrifstofu stéttarfélaganna.
Mörk í Grímsnesi:
28. júlí – 4. ágúst
Svignaskarð:
18. ágúst – 25. ágúst
Bjarkarsel á Flúðum:
18. ágúst – 25. ágúst
Flókalundur:
28. júlí – 4. ágúst
Svínadalur:
18. ágúst – 25. ágúst
Glænýtt og glæsilegt Fosshótel Mývatn sem stendur á Flatskalla fékk heimsókn frá fulltrúum stéttarfélaganna dagana 6. til 7. júlí. Tvennir fundir voru haldnir, sitt hvorn daginn, til þess að ná til sem flestra starfsmanna hótelsins. Starfsmennirnir eru 40 talsins og koma víða að.
Nokkrar umræður voru á fundinum og var ánægjulegt að finna áhuga fólksins. Myndavélin var með í för og má sjá afraksturinn hér að neðan.
Í vikunni fór fram vinnustaðafundur á Bakka sem líklega er sá fjölmennasti í sögu stéttarfélaganna í Þingeyjarsýslu. Það var útibú Beck & Pollitzer á Íslandi sem var heimsótt, en fyrirtækið hefur verið við vinnu á Bakka í um tíu mánuði og á eftir rúmlega ár af sinni vinnu. Rúmlega 180 manns mættu á fundinn en það eru allir starfsmenn fyrirtækisins á Bakka.
Fulltrúar Framsýnar fóru yfir helstu leikreglur íslensks vinnumarkaðar og réttindi launþega. Svo var boðið upp á tertur sem bakaðar voru í Heimabakarí.
Almenn ánægja var meðal viðstaddra með fundinn og greinilega áhugi á viðfangsefninu.
Myndavélin var með í ferðinni eins og sjá má hér að neðan.
Ýmsar spurningar hafa vaknað hjá launafólki og launagreiðendum vegna þeirra breytinga sem verða á mótframlagi atvinnurekenda frá og með júlílaunum og jafnframt hefur orðið vart við nokkurn misskilning sem mikilvægt er að leiðrétta. Mótframlag atvinnurekenda í lífeyrissjóð á almennum vinnumarkaði hækkaði þann 1. júlí 2017 um 1,5% og er nú 10%. Skylduiðgjald til lífeyrissjóðs nemur því nú samtals 14% sem skiptist í 4% iðgjald launamanns og 10% mótframlag atvinnurekenda.
Síðasti áfangi hækkunar á mótframlagi atvinnurekenda kemur síðan til framkvæmda þann 1. júlí 2018 en þá hækkar framlagið um 1,5% til viðbótar og verður þá 11,5%. Skylduiðgjald til lífeyrissjóðs mun frá 1. júlí 2018 nema samtals 15,5% sem skiptist í 4% iðgjald launamanns og 11,5% mótframlag atvinnurekenda.
Sjóðfélagar hafa nú val um hvernig þeir ráðstafa hækkun mótframlagsins. Þeir geta ráðstafað því í tilgreindan séreignarsparnað með samningi við sinn lífeyrissjóð eða nýtt það til að auka tryggingavernd sína til örorkulífeyris og ævilangs ellilífeyris í samtryggingu.
Hækkun mótframlags atvinnurekenda byggir á kjarasamningum aðildarfélaga ASÍ og SA frá janúar 2016 og þar er að finna ákvörðun um hvernig með skuli fara.
Hvert á að greiða hækkað mótframlag atvinnurekenda?
Atvinnurekenda er skylt að greiða hækkað mótframlagi til þess lífeyrissjóðs sem skylduiðgjaldið hefur verið greitt til. Þetta þýðir að greiða ber 14% frá 1. júlí 2017 og 15,5% frá 1. júlí 2018 til skyldutryggingarsjóðs. Atvinnurekendi getur ekki ákveðið að greiða hækkað mótframlag í séreign heldur getur sjóðsfélagi tekið ákvörðun um að greiða það í tilgreinda séreign í samskiptum við sinn lífeyrissjóð.
Þarft þú að taka ákvörðun um ráðstöfun hækkaðs mótframlags atvinnurekanda núna?
Hver og einn launamaður ákveður sjálfur ráðstöfun hækkunar mótframlagsins, allt að 3,5% af launum, í tilgreinda séreign eða samtryggingu.
Viljir þú að hækkun mótframlags atvinnurekanda fari í tilgreinda séreign getur þú haft samband við þinn skyldutryggingarsjóð og gengið frá yfirlýsingu þar að lútandi. Hafir þú ekki samband við lífeyrissjóðinn þinn til að setja hækkun mótframlagsins eða hluta þess í tilgreinda séreign rennur það í samtryggingu og réttindi þín þar aukast.
Þú getur síðan hvenær sem er ákveðið að breyta ráðstöfun hækkunar mótframlags atvinnurekanda, úr samtryggingu í tilgreinda séreign að öllu leyti eða að hluta, eða úr tilgreindri séreign í samtryggingu. Breytingin tekur þá gild frá þeim tíma, en er ekki afturvirk.
Allar frekari upplýsingar um áhrif ráðstöfunar hækkunar mótframlags atvinnurekanda á lífeyrisréttindin má nálgast á heimasíðum viðkomandi skyldutryggingarsjóðs og á heimasíðu ASÍ
Benóný Benediktsson sem gegndi formennsku í Verkalýðsfélagi Grindavíkur í tæp þrjátíu ár lést þann 6. júní 2017 en hann var fæddur 28. maí 1928. Útför Benónýs fór fram frá Grindavíkurkirkju þriðjudaginn 20. júní og var fjölmenni á jarðarförinni.
Með Benóný er genginn góður maður og ötull talsmaður verkafólks. Það var mikill heiður að fá að starfa með honum í tæpa þrjá áratugi að verkalýðsmálum. Samstarf okkar var gott í bland við gaman og alvöru. Það var eðlilega töluvert spjallað um verkalýðsmál, sjósókn og landsmálin almennt enda Benóný áhugasamur um flest milli himins og jarðar. Þá var fjölskyldan honum kær. Það var ekki hans stíll að tala fólk niður heldur byggði hans málflutningur á jákvæðni og því sem betur mæti fara í þjóðfélaginu og þar með verkalýðshreyfingunni. Hann átti það til að vera stríðinn. Honum leiddist til dæmis ekki að hringja í mig norður til Húsavíkur eftir að hafa hlustað á veðurfréttirnar þar sem fram kom að veðrið hér fyrir norðan væri afar slæmt og spyrja;Hvernig er veðrið þarna fyrir norðan félagi?
Auðvitað stóð ekki á svari hjá mér sem svaraði um hæl að staðbundið verður í Grindavík væri rigning og rok sem gerði alla menn kollruglaða, þar á meðal hann og síðan var hlegið.
Með þessum orðum vil ég þakka Benóný fyrir einstaklega gott samstarf um tíðina um leið og ég votta fjölskyldu hans innilegrar samúðar. Minning um góðan mann lifir um ókomna tíð.
Aðalsteinn Árni Baldursson formaður Framsýnar, stéttarfélags
Á dögunum boðuðu Framsýn og Þingiðn til opins fundar um samþykktar breytingar á framlögum atvinnurekenda í lífeyrissjóði. Fundurinn var haldinn í fundarsal stéttarfélaganna á Húsavík.
Huld Aðalbjarnardóttir setti fund og bauð fundarmenn velkomna til fundarins, sérstaklega bauð hún starfsmenn Lsj. Stapa velkomna til fundarins. Þær voru Jóna Finndís Jónsdóttir, Kristín Hilmarsdóttir og Fanney Þórarinsdóttir. Huld tók að sér fundarstjórn.
Huld sagði að þann 1. júlí 2017 tækju gildi nýjar reglur um framlög atvinnurekenda í lífeyrissjóði. Hún fór yfir helstu breytingarnar en sagði að Jóna Finndís Jónsdóttir áhættustjóri Lsj. Stapa væri hingað komin til að gera fundarmönnum grein fyrir helstu breytingum á kerfinu. Stjórnir Þingiðnar og Framsýnar hefðu talið mikilvægt að standa fyrir kynningarfundi sem þessum til að fræða félagsmenn um nýja kerfið.
Jóna Finndís tók við keflinu og sagðist ánægð með að vera komin til Húsavíkur til að fara yfir þessi mál með sjóðfélögum Lsj. Stapa. Nýlega hefði sjóðurinn staðið fyrir aukaársfundi sjóðsins á Akureyri til að fara yfir tillögur að breytingum á reglugerð sjóðsins til að geta tekið við viðbótar hækkununum. Tillögurnar hefðu verið samþykktar. Þá stæði til að kynna breytingarnar fyrir sjóðfélögum með ýmsum hætti á komandi mánuðum. Jóna Finndís kom víða við í máli sínu. Meðal annars kom fram að í síðustu kjarasamningum við Samtök atvinnulífsins í maí 2015 hefði verið samið um hækkun á mótframlagi atvinnurekenda í lífeyrissjóð sem kemur inn í áföngum á samningstímanum. 0,5% kom til framkvæmda 1. júlí í fyrra, 1,5% kemur til framkvæmda 1. júlí 2017 og 1,5% kemur til framkvæmda þann 1. júlí 2018. Frá þeim tíma verður mótframlag orðið 11,5% eða það sama og á opinbera markaðnum. Framlag launamanns verður áfram 4%. Dregist hefur hjá Alþingi að koma saman lögum sem gilda um þetta viðbótarframlag sem kallast ,,tilgreind séreign“. Ástæðan fyrir nafngiftinni er, að launamaður þarf að tilgreina að hann óski eftir að viðbótin renni inn í lífeyrissjóðinn með þessum hætti. Jóna Finndís sagði mikilvægt að rugla henni ekki saman við hina hefðbundnu séreign sem verið hefur inni í kjarasamningum um nokkurt skeið. Þótt að lögin um tilgreinda séreign séu ekki klár liggur nú loksins fyrir með hvaða hætti þetta verður og því hafa lífeyrissjóðirnir undirbúið jarðveginn og stofnuðu á dögunum á aukaársfundum nýja deild inni í sjóðunum fyrir tilgreinda séreign. Atvinnurekendur skila viðbótarframlaginu inn í lífeyrissjóðina sem hækkun á mótframlagi. Þeir launamenn sem vilja láta viðbótina renna inn í sameignina þurfa ekki að gera neinar ráðstafanir. Þeir launamenn sem vilja að viðbótin fari inn í tilgreinda séreign þurfa sjálfir að gera ráðstafanir til þess. Það er gert með því að fara inn á heimasíðu sjóðsins www.stapi.is fyrir þá sem eru í Stapa lífeyrissjóði og fylla út eyðublað til að óska eftir að viðbótin fari inn á tilgreinda séreign. Þeir sem kunna að vera í öðrum lífeyrissjóðum fara með sama hætti inn á heimasíðu síns sjóðs. Mikilvægt er að launafólk átti sig á því, að sé valið að ráðstafa viðbótinni í tilgreinda séreign, að hún veitir ekki aukinn rétt í áfallatryggingum (örorkulífeyri, makalífeyri og barnalífeyri) heldur safnast tilgreinda séreignin upp með sama hætti og hinn hefðbundni séreignarsparnaður. Inni á heimasíðum sjóðanna er að finna frekari upplýsingar og von er á reiknivél til að auðvelda fólki að átta sig á þeim mismun á réttindum sem viðbótin veitir eftir því hvort hún er sett í sameignina eða tilgreindu séreignina.
Eftir yfirferð Jónu Finndísar var orðið gefið frjálst. Töluverðar umræður urðu um málefni fundarins og fjölmargar spurningar komu fram. Þá urðu umræður um mikilvægi þess að kynna málið vel fyrir sjóðfélögum svo þeir geti tekið vel upplýsta ákvörðun.
Ævar Ísak Sigurgeirsson og fjölskylda hefur í áratugi rekið verslun og þjónustu í Söluskálunum Ásbyrgi. Nýlega var gerði DV verðkönnun á vörum og þjónustu verslana af þessu tagi. Ein verslun hafði lækkað verð á vöru milli ára og hefur það vakið nokkra athygli.
Í ferð um svæðið ákvað Aðalsteinn Árni Baldursson formaður Framsýnar – stéttarfélags að grípa tækifærið og grípa sína uppáhaldsmæru. Að sögn Ísaks sýna nýjustu verðkannanir að Prinspóló er hvergi ódýrara en í þessari rótgrónu ferðamannaverslun. Prinspóló kostar nú kr. 130 og hefur lækkað um tæp 30% frá s.l. sumri, en þá kostaði það kr. 180. Hann segir þetta eiga mjög eðlilega skýringu, hér sé um innflutta vöru að ræða og lækkunin sé í samræmi við gengisbreytingar milli ára. Hann telur eðlilegt að skila henni til neytenda.
Aðalsteinn fagnar þessu. Þetta sýni að Ævar og hans fólk er heiðarlegir verslunarrekendur freistist ekki til að stela ábata vegna breytinga á gengi.
Aðspurður um verslun segir Ævar að hún sé ágæt og vaxandi á þessum tíma. Hjá þeim í þessari rótgrónu ferðamannaverslun er ákveðinn stöðugleiki, m.a. hafi þau áfram breitt vöruúrval í verslun og í matsölu.
Það er mikið líf á Skjálfanda um þessar mundir eins og meðfylgjandi myndir bera með sér sem teknar voru fyrir helgina. Fjölmargir hvalaskoðunarbátar fara daglega í hvalaskoðunarferðir um Skjálfanda auk þess sem fuglalífið er skoðað, ekki síst við Lundey. Þá hefur skipaumferð um flóann aukist töluvert með tilkomu framkvæmdana á svæðinu. Við skulum láta myndirnar tala sínu máli.
Hér rétt áðan gerði einhverja mestu úrkomu sem viðstaddir hafa orðið vitni af. Lætin hófust með hagléli sem skömmu síðar breyttist í afar mikla rigningu. Undirritaður heyrði af því að vart hefði orðið við þrumur og eldingar víða um sýsluna í dag. Meðfylgjandi myndir voru teknar þegar lætin stóðu sem hæst.
Lokið er talningu í atkvæðagreiðslu meðal félagsmanna Verkalýðsfélags Þórshafnar sem starfa í fiskimjölsverksmiðju Ísfélags Vestmannaeyja á Þórshöfn um nýgerðan sérkjarasamning. Þáttaka í atkvæðagreiðslu var 83% og var mikill meirihluti sem samþykkti samninginn. Samningurinn gildir þar til í maí 2019.
Samninginn í heild sinni má nálgast hér
Sérkjarsamningur VÞ og SA vegna starsmanna í fiskimjölsverksmiðju ÍV á Þórshöfn
Skrifstofa stéttarfélaganna leitar að góðum liðsmanni sem er tilbúinn að leysa af við ræstingar og þrif á skrifstofunni vegna sumarleyfa og þegar á þarf að halda. Áhugasömum er bent á að hafa samband við Aðalstein Árna á skrifstofunni sem veitir frekari upplýsingar. Einnig er hægt að senda umsóknir um starfið á netfangið kuti@framsyn.is
Skrifstofa stéttarfélaganna
Stéttarfélögin, Þingiðn og Framsýn, standa fyrir opnum fundi í dag, miðvikudag, um breytingar á greiðslum starfsmanna/fyrirtækja í lífeyrissjóði. Breytingarnar tóku gildi 1. júlí 2017. Fundurinn verður í fundarsal stéttarfélaganna og hefst kl. 17:00.
Það er afar mikilvægt að félagsmenn kynni sér vel þær breytingar sem samþykktar hafa verið á greiðslum iðgjalda í lífeyrissjóði. Hvaða leið vilja menn fara, tilgreinda séreign eða trygginavernd.
Framsýn, stéttarfélag
Þingiðn, félag iðnaðarmanna
Í dómi Hæstaréttar síðan 1. júní er það staðfest að óheimilt var að stytta bótarétt þeirra sem þegar höfðu virkjað sinn rétt fyrir 1. janúar 2015. Þeir sem fengu í fyrsta skipti greiddar bætur eftir 1. janúar 2015 verða ekki fyrir áhrifum af dómnum.
Nánar má lesa um málið hér.
Undanfarin misseri hafa staðið yfir framkvæmdir við Goðafoss. Eins og flestir vita er Goðafoss afar vinsæll áfangastaður ferðamanna. Kominn var tími á að bæta aðstöðu fyrir gesti en aðstæður við fossinn voru ekki taldar viðundandi nú þegar ferðamönnum hefur fjölgað ákaflega mikið síðustu árin.
Meðfylgjandi myndir af framkvæmdunum og aðstöðunni tók Helga Erlingsdóttir og veitti góðfúslegt leyfi fyrir birtingu þeirra.
Í gildandi kjarasamningum aðildarfélaga ASÍ og SA er kveðið á um að iðgjald til lífeyrissjóða hækki í áföngum og verði 15,5% 1. júlí 2018. Iðgjaldið hækkaði 1. júlí 2016 um 0,5% og hækkar um 1,5% 1. júlí n.k. og svo önnur 1,5% 1. júlí 2018. Í gildandi kjarasamningum er gert ráð fyrir að einstaklingar geti ráðstafað allri viðbótinni eða hluta hennar í svokallaða„tilgreinda séreign“ sem verður aðskilin frá hefðbundinni séreign enda hluti af skylduiðgjaldi. Lífeyrissjóðir á samningssviði ASÍ og SA eru þessa daganna að vinna að breytingum á samþykktum sínum og er gengið út frá því að regluverkið verði tilbúið 1. júlí n.k.
Einstaklingurinn velur leið
Til þess að viðbótariðgjaldið fari í tilgreinda séreign verður einstaklingurinn að gera skriflegan samning um skiptinguna þ.e. hvort allt viðbótariðgjaldið skuli renna í tilgreindu séreignina eða einungis hluti þess. Einnig þarf einstaklingurinn að ákveða fjárfestingaleið, ef hann gerir það ekki fer tilgreinda séreignin í ákveðna fjárfestingaleið. Bregðist einstaklingurinn ekki við rennur viðbótariðgjaldið í samtrygginguna og hækka réttindin í hlutfalli við það. Ef allt gengur eftir ætti ekkert að vera því til fyrirstöðu 1. júlí n.k. fyrir þá einstaklinga sem þess óska að gera samning við sinn lífeyrissjóð um tilgreinda séreign. Þrátt fyrir að ekki sé gerður samningur 1. júlí er hægt að gera samning hvenær sem er og gildir hann þá frá þeim tíma sem hann er gerður.
Hver eru áhrifin?
Þegar einstaklingur tekur ákvörðun um ráðstafa viðbótariðgjaldinu í tilgreinda séreign hefur það áhrif t.d. á örorkutrygginguna. Fyrir ungan einstakling getur það haft mikil áhrif á fjárhagslega afkomu hans ef hann verður fyrir því að verða öryrki síðar á lífsleiðinni. Þeir sem eru í samtryggingunni eiga rétt á framreikningi ef þeir verða öryrkjar. Það þýðir t.d. að einstaklingur sem verður öryrki 30 ára og hefur greitt til lífeyrissjóðs í 3 ár, á rétt á því að réttindi hans séu uppreiknuð og miðuð við að hann hefði greitt til 65 ára aldurs. Ákveði þessi einstaklingur að láta allt viðbótariðgjaldið renna í tilgreinda séreign miðast örorkulífeyrinn og framreikningurinn við 12% iðgjaldið en ekki 15,5%.
Aukið valfrelsi og ábyrgð
Með tilgreindu séreigninni er verið að auka valfrelsi einstaklinganna en jafnframt verið að leggja aukna ábyrgð á þá sjálfa við val fjárfestingaleiðum og samsetningu lífeyristyggingar. Það er mikilvægt að hver og einn gefi sér góðan tíma til að meta kosti og galla við að velja tilgreinda séreign áður en ákvörðunin er tekin. Ef það vakna spurningar og eitthvað er óskýrt er rétt að hafa samband við sinn lífeyrissjóð eða stéttarfélag.
Fulltrúar stéttarfélaganna voru á ferðinni í gær á Þeistareykjum og Bakka. Meðfylgjandi myndir voru teknar í ferðinni. Eins og sjá má eru framkvæmdir vel á veg komnar en þó ennþá eftir um það bil hálfs árs vinna til að klára fyrri áfanga.
Forsvarsmenn stéttarfélaganna heimsóttu Háskólann á Akureyri á dögunum til að ræða niðurstöðu rannsóknar á högum innflytjenda á Húsavík, Dalvík og Akureyri. Kjartan Ólafsson formaður félagsvísinda- og lagadeildar Háskólans á Akureyri stendur meðal annarra fyrir rannsókninni en hann tók á móti fulltrúum stéttarfélaganna.
Nokkur umræða hefur verið um þessa rannsókn eftir að nokkrir punktar úr niðurstöðunum voru kynntar af fjölmiðlum snemma í apríl. Sérstaklega hafa vakið athygli niðurstöður um laun innflytjenda á Húsavík sem vakti áhuga margra, meðal annars stéttarfélaganna.
Miðað við þau gögn sem fyrir liggja er erfitt að fullyrða eins og fjölmiðlar gerðu að launakjör innflytjenda á Húsavík séu lakari en gengur og gerist. Í fréttaflutningnum var þannig ekki tekið tillit til starfshlutfalls sem getur breytt niðurstöðunni mikið. Auk þess getur einsleitt úrtak haft brenglandi áhrif á niðurstöðurnar. Fleiri breytur geta auðvitað haft áhrif.
Framsýn er mjög umhugað um starfsmenntun félagsmanna. Á árinu 2016 fengu 271 félagsmenn greiddar kr. 11.548.910,- í einstaklingsstyrki frá fræðslusjóðum í endurgreiðslur vegna náms eða námskeiða. Sambærileg tala fyrir árið 2015 var kr. 12.807.117,-.
Námsstyrkir árið 2016 skiptast þannig milli sjóða:
183 félagsmenn fengu greidda styrki úr Landsmennt kr. 7.513.132,-.
7 félagsmenn fengu greidda styrki úr Sjómennt kr. 336.365,-.
15 félagsmenn fengu greidda styrki úr Ríkismennt kr. 560.151,-.
35 félagsmenn fengu greidda styrki úr Fræðslusjóði verslunar og skrifstofufólks kr. 1.553.355,-.
38 félagsmenn fengu greidda styrki úr Sveitamennt kr. 1.525.907,-.
Að auki fékk einn félagsmaður styrk úr Fræðslusjóði Framsýnar kr. 60.000,-.
Fræðslusjóðirnir eru fjármagnaðir með framlögum frá fyrirtækjum, sveitarfélögum og ríkisstofnunum sbr. ákvæði kjarasamninga. Það á þó ekki við um Fræðslusjóð Framsýnar sem hefur ekki fastan tekjustofn.
Þá má geta þess að félagið leggur mikið upp úr heimsóknum í skóla með fræðslu um starfsemi stéttarfélaga og vinnumarkaðinn, það er í vinnuskóla, grunnskóla og framhaldskóla á félagssvæðinu.
Að venju voru sjómenn heiðraðir á Húsavík á Sjómannadaginn. Heiðrunin fór fram í sjómannadagskaffi Slysavarnardeildar kvenna á veitingastaðnum Fjörunni. Í dag voru heiðraðir Viðar Sigurðsson og Ingvar Hólmgeirsson sem lengi stundaði sjómennsku auk útgerðar. Ingvar var einnig mjög virkur í félagsstarfi og sat meðal annars í stjórn LÍÚ í átta ár. Viðar Sigurðsson hefur komið víða við á sínum farsæla sjómannsferli sem stýrimaður og skipstjóri. Sjómannadeild Framsýnar sá um heiðrunina og gerði Aðalsteinn Árni Baldursson formaður félagsins grein fyrir lífshlaupi þeirra Ingvars og Viðars sem má lesa hér í framhaldinu:
Ágætu tilheyrendur!
Ég vil í upphafi óska sjómönnum og fjölskyldum þeirra um land allt til hamingju með daginn.
Reyndar okkur öllum enda hefur sjávarútvegur í gegnum tíðina verið einn okkar mikilvægasti atvinnuvegur og fært okkur gjaldeyri og tekjur til að byggja upp grunnstoðir þjóðfélagsins eins og mennta- og heilbrigðiskerfið.
Þrátt fyrir að útgerð á svæðinu hafi dregist töluvert saman á undanförum áratugum skipar dagurinn sem áður ákveðinn sess í lífi okkar Þingeyinga enda tengjumst við sjómennskunni á einn eða annan hátt.
Sjórinn gefur en hann hefur líka tekið sinn toll, því miður.
Þeirri merkilegu hefð er viðhaldið víða um land að heiðra sjómenn á Sjómannadaginn, sjómenn sem þótt hafa skarað fram úr og skilað góðu og fengsælu starfi, fjölskyldum þeirra og þjóðinni allri til heilla.
Í dag ætlum við að heiðra tvo fengsæla sjómenn sem eiga glæstan feril til sjós, annar þeirra er hættur að stunda sjósókn meðan hinn stundar strandveiðar frá Húsavík yfir sumarið að miklu kappi.
Þetta eru þeir Ingvar Hólmgeirsson og Viðar Sigurðsson. Því miður gat Ingvar ekki verið með okkur hér í dag. Þess í stað var hann heiðraður með heimsókn í Garðabæ fyrir helgina, þar sem hann býr ásamt sambýliskonu sinni, Særúnu Sigurgeirsdóttur.
Við það tækifæri komu saman vinir og vandamenn Ingvars sem samglöddust með honum þegar honum var afhent heiðursorða dagsins fyrir framlag hans til samfélagsins.
Ingvar Hólmgeirsson
Ingvar Hólmgeirsson er fæddur 15. júní 1936 að Látrum í Eyjafirði, það er í foreldrahúsum. Á þeim tíma stunduðu menn sjálfsþurftarbúskap, lifðu á því sem landið og sjórinn gáfu á hverjum tíma.
Þegar Ingvar var á þriðja ári fluttu foreldrar hans, Hólmgeir Árnason og Sigríður Sigurbjörnsdóttir til Flateyjar á Skjálfanda.
Það verður ekki annað sagt um Ingvar en að hann hafi fæðst inn í sjómannsfjölskyldu enda faðir hans útgerðarmaður og sjómaður góður til fjölda ára.
Enda fór svo að Ingvar fór sem liðléttingur aðeins 8 ára gamall með föður sínum til veiða frá Flatey á fjögurra tonna eikarbát sem bar nafnið Sævar TH 215. Báturinn var í eigu föður hans.
Þetta var á stríðsárunum, en þá fiskuðu menn í Færeyskar skútur sem fluttu aflann á Bretlandsmarkað.
Fjórir menn voru í áhöfn Sævars, liðléttingurinn Ingvar og þrír fullorðnir menn.
Ingvari var falinn mikil ábyrgð, hann stýrði bátnum meðan þeir fullorðnu gerðu að aflanum áður en hann var ferjaður yfir í Færeysku skúturnar. Þar sem Ingvar var eðlilega ekki hár í loftinu, þá 8 ára gamall, var línubala komið undir fætur hans svo hann sæi út um gluggana á stýrishúsinu og gæti fylgst með stöðu mála.
Þannig var það á þeim tíma, það þurftu allir, bæði börn og fullorðnir að vinna eins og þeirra geta leyfði til að sjá fjölskyldunni farborða.
Nokkru síðar eða þegar Ingvar var 11 ára gamall, var hann munstraður sem fullgildur sjómaður á Sævar TH. Gert var út frá Flatey á línu og handfæri og fiskaðist yfirleitt vel.
Ingvar þurfti einnig að sinna skyldunámi enda þá enn barn að aldri. Fyrstu árin var hann í Barnaskólanum í Flatey en fór síðar í Alþýðuskólann að Reykjum í Hrútafirði og Héraðsskólann að Laugum í Reykjadal þaðan sem hann útskrifaðist með Landspróf.
Áður en hann fór síðar í Stýrimannaskólann í Reykjavík, þá 20 ára gamall, fór hann á vertíðir á Stefáni Þór TH frá Húsavík með Maríusi Héðinssyni skipstjóra. Stefán Þór var gerður út á línu og síld á sumrin.
Ingvar útskrifaðist frá Stýrimannaskólanum árið 1957.
Það eru margar góðar sögur til af Júlíusi Hafsteen sýslumanni á Húsavík enda Júlíus með merkilegri embættismönnum sem uppi hafa verið á Íslandi. Ingvar minnist þess að hann vantaði 6 mánuði upp í þá 24 mánuði sem til þurfti að komast inn í Stýrimannaskólann, en á þeim tíma þurfti að vera skráður á stærri báta en 12 tonn til að fá siglingatímann skráðan.
Ingvar gekk því á fund sýslumanns og spurði hvort hann gæti skrifað upp á þá 6 mánuði sem vantaði upp á. Sýslumaður leit snöggt á hann og svaraði um hæl, ,,Eigum við ekki að hafa þá 10 til öryggis góurinn!“
Ingvari voru því allir vegir færir og náði að útskrifast með stæl 1957 sem var mikið gæfuspor enda hefur hann verið einstaklega farsæll skipstjóri í gegnum tíðina.
Ingvar er sjómaður í húð og hár eins og segir í kvæðinu. Á heimili hans var fylgst með veðurfréttum og aflabrögðum eins og spennandi framhaldsþáttum. Lífið snérist um sjósókn.
Eftir námið voru allir vegir færir fyrir metnaðarfullan skipstjórnarmann. Hann réð sig sem stýrimann með Maríusi Héðinssyni á Helgu TH 7 frá Húsavík og var þar í tvö ár á línu og síld á sumrin.
Upp úr því fer hann á Svan ÞH 100 sem var 9 tonna eikarbátur í eigu föður hans. Ingvar tók við bátnum og var með hann í tvö ár og stundaði línu og handfæri. Þaðan fór Ingvar á Helga Flóvents ÞH 77 sem var gerður út á net og síldveiðar með Hreiðari Bjarnasyni skipstjóra.
Ingvar hafði alltaf dreymt um að eignast sinn eigin bát. Að sjálfsögðu lét hann verða að því með kaupum á bát frá Hrísey um áramótin 64/65. Bátinn sem fékk nafnið Svanur ÞH 100 og var um 18 tonn, keypti hann ásamt nokkrum félögum sínum frá Húsavík.
Útgerðarfyrirtækið fékk nafnið Vísir. Ingvar og einn af meðeigendum hans Hörður Þórhallsson stóðu í brúnni til skiptis. Síðar átti Ingvar eftir að taka endanlega við bátnum þegar útgerðarfyrirtækið hóf fiskvinnslu í landi með útgerðinni. Hörður stjórnaði í landi og Ingvar sá um að fiska fyrir vinnsluna með úrvals áhöfn á hverjum tíma.
Vegna aukinna umsvifa var Svanurinn endurnýjaður og stærri bátur keyptur um 1970 sem var um 36 tonna eikarbátur. Áfram var gert út frá Húsavík á línu og net, það er fyrir utan eina vertíð þegar hafís lokaði flestum höfnum á Norðurlandi. Þá var ekkert annað að gera en að stunda sjósókn frá Suðurnesjunum.
Ingvar og félagar voru stórhuga og fjárfestu í öflugum 200 tonna stálbát árið 1977 sem fékk nafnið Sigþór ÞH 100. Fiskiskip sem þeir gátu gert út á línu, net, nót, fiski- og rækjutroll. Enda átti Sigþór eftir að reynast útgerðinni vel.
Útgerðarfyrirtækið Vísir gerði Sigþór lengst af út frá Húsavík en árið 1992 flutti útgerðin sig um set og gerði út frá Sandgerði, það er áður en útgerðin var seld árið 2002.
Þar með lauk sjómennsku og útgerð Ingvars Hólmgeirssonar frá Flatey. Ef frá er talin Björg skemmtibátur sem hann keypti strax árið eftir að hann seldi útgerðina og notar til að komast út í Flatey á Skjálfanda og á sjóstöng ásamt fjölskyldu og vinum. Sá bátur liggur í Húsavíkurhöfn.
Ingvar giftist ungur. Eiginkona hans var Björg Gunnarsdóttir sem nú er látin, blessuð sé minning hennar. Ingvar og Björg eignuðust tvær dætur, Jóhönnu og Sigríði. Sambýliskona Ingvars í dag er Særún Sigurgeirsdóttir. Ingvar hefur í gegnum tíðina verið virkur í félagsmálum ýmiskonar og má þar nefna 15 ára stjórnarsetu hans fyrir útgerðarmenn á Húsavík í stjórn Fiskiðjusamlags Húsavíkur, einnig var hann stjórnarformaður í Vélsmiðjunni Foss um nokkurra ára skeið og tvö ár í slippnum á Húsavík. Hann sat í stjórn LÍÚ í 8 ár og í stjórn Síldarútvegsnefndar í 6 ár.
Það er ekki hægt að skilja við lífshlaup Ingvars Hólmgeirssonar án þess að minnast á björgunarafrekið við Flatey á Skjálfanda þegar Hvassafellið strandaði að morgni 7. mars 1975. Þennan dag var ofsaveður, norðaustan stormur, líklega um 9 vindstig, haugasjór og blindhríð.
Vilhjálmur Pálsson þáverandi formaður björgunarsveitarinnar Garðars á Húsavík leitaði til Ingvars kl. 7 að morgni og bað hann að ferja björgunarsveitarmenn út í Flatey. Ingvar varð við kallinu enda vitað að 19 manns væru um borð í Hvassafellinu þar af þrjár eiginkonur skipsmanna. Ein af þeim var barnshafandi, komin sex mánuði á leið.
Ingvar fór með björgunarsveitarmenn frá Húsavík út í Flatey á Svani ÞH 100. Annar bátur lagði einnig úr höfn til björgunaraðgerða enda taldi Ingvar vera mikið öryggi fólgið í því að tveir bátar færu í björgunarleiðangurinn. Það var Jón Sör ÞH og þar stóð í brúnni reyndur skipstjóri, Pétur Olgeirsson.
Ljóst er að Björgunarsveitin Garðar og áhafnir þessara tveggja báta unnu þrekvirki við björgun á áhöfn Hvassafells við gríðarlega erfiðar aðstæður. Það skipti öllu máli að hafa tvo öfluga skipstjóra í brúnni á Jóni Sör og Svaninum sem komu björgunarsveitarmönnum á áfangastað þrátt fyrir mjög erfiðar aðstæður og tóku auk þess virkan þátt í björgunaraðgerðunum.
Þennan dag þurfti bæði kjark og þor til að sigla yfir Skjálfandann í brjáluðu veðri, hvað þá að ná landi í Flatey við þessar aðstæður enda innsiglingin að höfninni mjög erfið vegna brims.
Ingvar vill koma á framfæri þakklæti til allra þeirra fjölmörgu áhafnarmeðlima sem í gegnum árin hafa starfað með honum. Það er ekki síst þeim að þakka hversu vel og áfallalaus útgerðarreksturinn gekk í gegnum tíðina.
Ingvar Hólmgeirsson hafðu kærar þakkir fyrir framlag þitt til samfélagsins í gegnum tíðina. Það verður seint full þakkað.
Viðar Sigurðsson
Viðar Sigurðsson er fæddur 25. október 1947 á Neskaupsstað. Sonur hjónanna Önnu Sigurjónsdóttur og Sigurðar Guðnasonar frá Karlsskála í Reyðarfirði.
Viðar er komin af mikilli sjómannsfjölskyldu enda stundaði faðir hans sjómennsku og útgerð um áratuga skeið frá Austurlandi.
Fyrstu árin var hugur Viðars ekki beint við sjóinn heldur tók hann þátt í sveitastörfum á Héraði þegar hann losnaði úr skóla á Neskaupstað á vorin.
Á unglingsárunum hélt hann til sjós með föður sínum á Dröfn NK 31, þá 13 ára gamall. Dröfn NK stundaði handfæraveiðar við Langanesið yfir sumarið. Frá áramótum það ár var báturinn gerður út á vetrarvertíð frá Höfn í Hornafirði og Vestmannaeyjum. Áhöfnin hélt til í bátnum sem var 35 tonna eikarbátur í eigu útgerðar sem faðir Viðars stóð að. Auk þess að stunda sjósókn á þessum tíma greip Viðar í síldarsöltun í landi á Neskaupstað þrátt fyrir að vera mjög ungur að árum.
Upp úr því eða árið 1963 réð Viðar sig á vetrarvertíð á Gullfaxa NK sem var 150 tonna eikarbátur gerður út á línuveiðar, net og þorskanót út af Jökli. Í brúnni stóð Guðmundur Þorleifsson skipstjóri.
Á þessum tíma hélt Viðar sig við Austurlandið en átti síðar eftir að ráða sig á fiskiskip fyrir vestan, sunnan og norðan.
Eftir veruna á Gullfaxa NK réð Viðar sig til starfa hjá Síldarvinnslunni á Neskaupstað árið 1964. Þar var hann á Bjarti NK, 250 tonna stálbáti og Birtingi NK sem var um 300 tonna stálbátur. Þessi fiskiskip voru gerð út á síld og loðnu á þessum tíma bæði við Íslandsstrendur og eins við Hjaltlandseyjar.
Árið 1966 fór Viðar í Stýrimannaskólann í Reykjavík og útskrifast frá skólanum tveimur árum síðar.
Eftir stutta veru á Birtingi NK eftir útskriftina lagðist Viðar í víking og réð sig á fiskiskip sem voru gerð út frá Vestfjörðum. Það er Sóley ÍS og síðar Víking III ÍS en þessir stálbátar voru um 230 til 300 tonn.
Viðar stoppaði ekki lengi fyrir vestan á Ísafirði heldur færði sig á vesturlandið, það er á Akraness þar sem hann bjó í 12 ár. Á þeim tíma var hann á bátum sem gerðir voru út frá Akranesi og Reykjavík. Lengst af var hann á togaranum Ögra RE sem var í eigu Ögurvíkur í Reykjavík.
Eftir farsælan ferill á Ögra RE fór Viðar um tíma með frænda sínum og þeim mikla skipstjóra Magna Kristjánssyni á Hólmadrang ST sem var gerður út frá Hólmavík.
Viðar stoppaði stutt við þar, hann sá nýja heimahöfn við sjóndeildarhringinn, Húsavík á Skjálfanda. Þangað hélt hann árið 1983 og réð sig á togarann Júlíus Havsteen ÞH 1 sem hann var á til ársins 1997 þegar síðari Júlíus Havsteen ÞH 1 var seldur. Báðir togararnir, sem báru sama nafnið, voru gerðir út á fiski- og rækjutroll. Viðar var stýrimaður um borð og leysti Jóhann Gunnarsson skipstjóra af þegar á þurfti að halda. Jói og Viðar náðu einstaklega vel saman og fiskuðu vel þau 13 ár sem þeir voru saman til sjós á togurum frá Húsavík.
Eftir farsælan ferill á Júlíusi Havsteen ÞH tóku við ár þar sem Viðar tók að sér afleysingar um borð í fiskiskipum enda eftirsóttur skipstjórnarmaður. Nefna má skip eins og Hólmaborgina SU, Hólmatind SU, Bjart NK, Sólbak EA og Kaldbak EA. Um borð í Sólbak og Kaldbak hitti hann fyrir Jóhann Gunnarsson skipstjóra sem Viðar hafði áður verið með um borð í Júlíusi Havsteen ÞH.
Upp úr 2010 urðu tímamót hjá Viðari þegar hann hætti um borð í Kaldbak EA og ákvað að snúa sér að öðrum verkefnum. Hann fór og verslaði sér svokallaðan hraðfiskibát sem hann skýrði í höfuðið á konunni sinni. Báturinn fékk nafnið Elín ÞH 7. Frá árinu 2012 hefur Viðar stundað strandveiðar frá Húsavík auk þess að starfa um tíma á bátum Norðursiglingar og Gentle Giants við hvalaskoðun.
Viðar er því ekki alveg hættur sjómennsku. Þegar gefur siglir hann út úr Húsavíkurhöfn líkt og félagi hans til fjölda ára, Jóhann Gunnarsson, sem stundar strandveiðar líkt og Viðar Sigurðsson.
Þeir eiga það báðir sameiginlegt að vera miklir fiskimenn og hugur þeirra beggja leitar á fengsæl mið á Skjálfanda og með austur ströndinni.
Viðar hefur á sínum langa sjómannsferli gengt flestum störfum um borð í fiskiskipum, þó lengst af sem stýrimaður auk skipstjórnar.
Viðar hefur einnig verið farsæl sjómaður og komist í gegnum marga brimskaflana óskaddaður sem og þær áhafnir sem hann hefur borið ábyrgð á til sjós í gegnum áratugina. Fyrir það ber að þakka.
Viðar er giftur Elínu Björk Hartmannsdóttur og eiga þau tvo syni. Fyrir áttu þau fjóra syni úr fyrri samböndum. Viðar þrjá syni og Elín einn son.
Þau búa fallegu heimili í Brúnagerði á Húsavík með góðu útsýni yfir Húsavík, Húsavíkurhöfn og Skjálfanda.
Viðar hefur komið fyrir öflugum sjónauka í stofunni heima þar sem hann getur fylgist með umferðinni um höfnina enda áhugamál hans að fylgjast með ferðum báta og aflabrögðum. Viðar er sannur sjómaður og maður góður.
Viðar Sigurðsson hafðu líkt og Ingvar kærar þakkir fyrir framlag þitt til samfélagsins í gegnum tíðina.
Ég vil biðja Viðar að koma hér upp ásamt eiginkonu og veita viðtöku sérstakri orðu þér til heiðurs. Gjörið svo vel, Viðar og Elín.
Við látum hér fylgja með mynd frá heiðrun Ingvars Hólmgeirssonar sem fram fór í Garðabæ fyrir helgina þar sem Ingvar komst ekki til Húsavíkur í dag. Með honum á myndinni eru vinir og vandamenn sem heiðruðu þennan merka sjómann með nærveru sinni. Þau eru auk Ingvars, Þorsteinn Ingi Sigfússon, Særún Sigurgeirsdóttir, Sigríður Ingvarsdóttir, Daníel Gunnarsson og Halldóra Hermannsdóttir.
Framsýn stóð fyrir kaffiboði á Raufarhöfn í gær sem tókst í alla staði mjög vel. Bæjarbúar fjölmenntu í kaffið auk gesta sem voru á svæðinu sem komnir voru norður til að taka þátt í Sjómannadeginum á Raufarhöfn. Formaður Framsýnar, Aðalsteinn Árni Baldursson og Huld Aðalbjarnardóttir fjármálastjóri stéttarfélaganna ásamt góðu aðstoðarfólki á Kaffi Ljósvangi á Raufarhöfn voru í þjónustustörfum og sáu til þess að enginn færi svangur heim. Þá gafst gestunum tækifæri á að ræða við fulltrúa Framsýnar á staðnum. Kvenfélagið á Raufarhöfn bakaði terturnar sem voru rosalega girnilegar og bragðgóðar. Framsýn þakkar fyrir sig.
