Ekki gleyma aðalfundi Starfsmannafélags Húsavíkur mánudaginn 1. júní kl. 17:00. Mörg áhugaverð mál verða tekin til umræðu. Að sjálfsögðu verða góðar veitingar í boði. Stjórn STH

Framsýn stéttarfélag stendur fyrir árlegu kaffiboði á Raufarhöfn næstkomandi föstudag 5. júní kl. 15:00-17:00 í Félagsheimilinu Hnitbjörgum. Forsvarsmenn Framsýnar verða á staðnum.

Boðið verður upp á heimsins bestu tertur frá Kvenfélagi Raufarhafnar.

Öll velkomin!

Framsýn stéttarfélag

Framkvæmdir við byggingu nýs fjölnýtingarhúss við Þeistareyki eru hafnar. Húsið verður leigt til GeoSilica og standa vonir til að starfsemi geti hafist sumarið 2026. Það er reyndar margt fleira í gangi á Þeistareykjum, s.s. bygging nýrrar toppvélar og stækkun virkjunarinnar. Allt um það á framkvæmdavef Þeistareykja.

Aðalfundur Þingiðnar samþykkti að skýra betur reglugerð sjúkrasjóðs félagsins. Það er hvenær atvinnulausir félagsmenn eiga rétt á greiðslum úr sjóðnum og hvernig fara skuli með félagsmenn, það er konur á meðgöngu, það er réttarstaða þeirra í sjóðnum verði þær af atvinnutekjum á meðgöngu vegna veikinda. Breytingarnar eru feitletraðar.

Falli félagsmaður sem greitt hefur félagsgjald af atvinnuleysisbótum til félagsins út af atvinnuleysisbótum vegna eigin veikinda skal hann eiga rétt á sjúkradagpeningum í samræmi við reglugerð sjúkrasjóðs. „Falli réttur til atvinnuleysisbóta niður af öðrum ástæðum s.s. vegna þess að viðkomandi hafi klárað bótaréttinn hjá Atvinnuleysistryggingasjóði er dagpeningaréttur eigi til staðar.

Konur á meðgöngu sem klára veikindaréttinn hjá sínum atvinnurekendum, og eru í ráðningarsambandi, eiga rétt á sjúkradagpeningum. Þó ekki lengur en tveimur mánuðum fyrir fæðingu barns enda eigi viðkomandi aðili rétt á lengingu fæðingarorlofs vegna eigin veikinda á meðgöngu. Sama á við um ef viðkomandi fellur út af atvinnuleysisbótum vegna veikinda á meðgöngu.“

Framsýn stéttarfélag tekur heilshugar undir með VR, LÍV og Fagfélögunum sem fordæma vaxtahækkanir viðskiptabankanna sem tilkynntar voru fyrir helgi. Viðskiptabankarnir skiluðu hátt í 100 milljarða króna hagnaði á síðasta ári eftir skatta. Það samsvarar yfir 320 þúsund krónum á hvern fullorðinn landsmann. Þarna er svigrúm og þarna liggur samfélagsleg ábyrgð bankanna. Bankarnir eiga að taka á sig hluta af byrðum efnahagsástandsins.

Arðsemi eiginfjár allra bankanna hefur aukist jafnt og þétt og vaxtamunur eykst sömuleiðis. Bankarnir hagnast á stöðunni en á sama tíma þrengir enn frekar að heimilum landsins. Nú er svo komið að fjórir af hverjum tíu foreldrum á vinnumarkaði eiga erfitt með að ná endum saman og geta ekki mætt óvæntum útgjöldum upp á 100 þúsund krónur. Með öðrum orðum er fullvinnandi fólk í þeirri stöðu að ef þvottavélin bilar nær það ekki endum saman um mánaðamótin og jafnvel ekki þau næstu heldur.

Bankarnir eru stórir aðilar innan atvinnulífsins sem lofaði að við værum öll á sama báti þegar kæmi að baráttunni við verðbólgu. Launafólk mun ekki sætta sig við að bankarnir eða atvinnulífið hlaupist undan merkjum. Við krefjumst þess að vaxtahækkanir síðustu daga verði dregnar til baka, með það að markmiði að kjarasamningar haldi. Stjórnendur bankanna þurfa að sýna almenningi að þeir ætli að axla ábyrgð á ástandinu með launafólki.

Á aðalfundi Þingiðnar í maí urðu umræður um sameiningu stéttarfélaga í Þingeyjarsýslum. Áður hafði Fulltrúaráð stéttarfélaganna, sem skipað er fulltrúum frá Þingiðn, Framsýn og Starfsmannafélagi Húsavíkur samþykkt að skora á félögin að taka málið upp með eftirfarandi yfirlýsingu:

„Fulltrúaráð stéttarfélaganna, Framsýnar, Þingiðnar og Starfsmannafélags Húsavíkur, skorar á aðalfundi félaganna 2026 að samþykkja að stéttarfélögin hefji viðræður um sameiningu félaganna. Viðræðum verði lokið fyrir 31. desember 2026. Reynist vilji til þess að sameina félögin og sé það framkvæmanlegt, verði stjórnum þeirra falið að  meta niðurstöðuna og bera hana undir félagsfundi í hverju félagi fyrir sig. Markmiðið verði að endanleg niðurstaða, hvað sameininguna varðar, liggi fyrir á aðalfundum félaganna vorið 2027. Þannig samþykkt á fundi í Fulltrúaráði stéttarfélaganna 18. maí 2026.“

Eftir góðar umræður var samþykkt að taka vel í hugmyndina um að hefja viðræður við Framsýn og STH um að sameina félögin í eitt öflugt stéttarfélag, það er að skoða kosti þess og galla.

Aðalfundur Þingiðnar var haldinn í fundarsal stéttarfélaganna þann 19. maí 2026. Hér má lesa umfjöllun um fundinn:

Félagsmenn í Þingiðn voru samtals 95 þann 31. desember 2025, það er greiðandi félagar, öryrkjar og aldraðir sem áður greiddu til félagsins.  Greiðandi fullgildir félagsmenn eru samtals 86.

Félagsgjöld og iðgjöld ársins 2025 námu kr. 16.699.439 en námu kr. 18.311.634 árið á undan, sem er lækkun um 8,8%. Heildartekjur námu kr. 22.430.244 en námu kr. 22.545.500 árið á undan. Rekstrargjöld voru kr. 27.169.992 árið 2025 en voru kr. 33.857.501 árið á undan og lækkuðu því um 19,8% á milli ára. Tap  var af rekstri fyrir fjármagnsliði. Stærsti einstaki útgjaldaliður félagsins er sem fyrr bætur og styrkir úr sjúkrasjóði. Árið 2025 voru alls greiddir úr sjúkrasjóði styrkir eða sjúkradagpeningar til félagsmanna kr. 8.382.098, en voru árið á undan kr. 15.308.038. Fjármagnstekjur lækkuðu úr kr. 12.131.127 árið 2024 í kr. 7.728.317 árið 2025 sem gerir um 36,29% lækkun milli ára. Tekjuafgangur félagsins nam kr. 2.988.569 en hann var kr. 819.126 árið áður. 

Útistandandi iðgjöld standa í kr. 6.344.697 um áramót og hækkuðu um rúma milljón milli ára. 

Heildareignir í árslok voru kr. 293.120.732 og eigið fé nam kr. 284.015.397, hefur það aukist um 1% frá fyrra ári. Rekstur Skrifstofu stéttarfélaganna gekk vel á síðasta ári. Þátttaka Þingiðnar í rekstrarkostnaði nam kr. 4.018.396.

Aðildarfélög Skrifstofu stéttarfélaganna ásamt Verkalýðsfélagi Þórshafnar hafa í gegnum tíðina átt mjög gott samstarf um orlofsmál. Stéttarfélögin eru með sameiginlega orlofsnefnd sem vinnur að því að bjóða félagsmönnum upp á marga góða kosti varðandi orlofsdvöl og sífellt er unnið að því að auka framboðið. Í því sambandi má nefna að framboð félagsmanna í gegnum orlofsvef stéttarfélaganna hefur verið stóraukið á liðnum árum með samningum við ferðaþjónustuaðila víða um land og Icelandair um afsláttarkjör fyrir félagsmenn milli landa. Þannig vilja félögin stuðla að því að félagsmenn geti notið þess að fara í frí innanlands. Þingiðn á eina íbúð í Þorrasölum 1-3 og aðra í Hraunholtinu á Húsavík. Þá eiga Þingiðn og Framsýn saman íbúð í gegnum Hrunabúð sf. að Garðarsbraut 26, efri hæð sem hefur verið í fastri útleigu. Á síðasta ári dvaldi fjöldi félagsmanna ásamt fjölskyldum sínum í orlofshúsum, orlofsíbúðum, á tjaldsvæðum og hótelum á vegum félagsins. Veruleg ásókn er í orlofshúsin en félagið niðurgreiðir orlofsdvöl félagsmanna í orlofsíbúðum/húsum  sem auðveldar fólki að njóta orlofsdvalar með fjölskyldum sínum á Íslandi. Ekki er óalgengt að niðurgreiðslurnar séu um kr. 50.000,- fyrir viku dvöl í þeim húsum sem félagið er með á leigu hjá öðrum aðilum. Þá fengu 11 félagsmenn endurgreiðslur á árinu 2025 vegna dvalar á tjaldsvæðum eða alls kr. 284.230,-. Árið á undan fengu 12 félagsmenn endurgreiðslur vegna dvalar á tjaldsvæðum eða alls kr. 269.365,-. Boðið var upp á sumarferð á vegum stéttarfélaganna 2025. Farið var í Flateyjardal og tókst ferðin í alla staði mjög vel. Ósk Helgadóttir varaformaður skipulagði ferðina með starfsmönnum  félaganna.

Á síðasta ári fengu 4 félagsmenn styrki úr fræðslusjóði félagsins til náms/námskeiða samtals kr. 544.303,-.

Tillaga stjórnar um að félagsgjaldið verði óbreytt milli ára, það er 0,7% af launum var samþykkt samhljóða. Tillaga stjórnar um að lágmarksfélagsgjaldið verði 0,3% af mánaðarlaunum iðnaðarmanna samkvæmt kjarasamningi Samiðnar og Samtaka atvinnulífsins var samþykkt samhljóða.  Tillaga stjórnar um að fræðslusjóðsgjaldið verði óbreytt milli ára, það er 0,3% af launum var samþykkt samhljóða.

Eins og fram kemur í ársreikningum félagins voru greiðslur til félagsmanna úr sjúkrasjóði félagsins samtals kr. 8.382.098,- á árinu 2025. Árið 2024 voru greiddar kr. 15.308.038,- í styrki til félagsmanna. Greiðslur til félagsmanna lækkuðu því verulega milli ára eða um 45%. Samkomulag er um það innan stjórnar félagsins að starfsmenn Skrifstofu stéttarfélaganna sjái um úthlutanir úr sjúkrasjóði í umboði stjórnar Þingiðnar. Almennt eru umsóknir úr sjóðnum teknar fyrir einu sinni í mánuði.

Atvinnuástandið hjá iðnaðarmönnum er almennt mjög gott um þessar mundir og mikið að gera hjá flestum ef ekki öllum iðnaðarmönnum enda hafa töluverðar framkvæmdir verið  í gangi á svæðinu.

Stéttarfélögin, Þingiðn og Framsýn, hafa frá árinu 2016 rekið öflugt vinnustaðaeftirlit á félagssvæðinu. Fullur vilji er til þess að halda áfram úti öflugu vinnustaðaeftirliti í fullu samráði við Alþýðusamband Íslands og helstu eftirlitsaðila í Þingeyjarsýslum. Heilt yfir er ástand vinnumarkaðarins á starfssvæðinu gott varðandi réttindi og kjör félagsmanna. Vitaskuld hafa annað slagið komið upp mál sem krefjast viðbragða, hjá því verður ekki komist.

Stéttarfélögin stóðu fyrir hátíðarhöldum 1. maí á Fosshótel Húsavík sem tókust afar vel en um 300 manns tóku þátt í hátíðarhöldunum.

Þingiðn hefur komið að mörgum málum frá síðasta aðalfundi. Ástæða er til að gera aðeins grein fyrir nokkrum þeirra: Félagið hefur komið upp samstarfi við Íslandsbanka þar sem aðilar frá stéttarfélögunum og útibúi bankans á Húsavík hittast reglulega og fara yfir þróun vaxtamála á reikningum stéttarfélaganna á hverjum tíma. Afar mikilvægt er að fylgst sé reglulega með þróun vaxtamála enda hefur ávöxtun félaganna á bankainnistæðum bein áhrif á starfsemi þeirra og getu til að gera vel við félagsmenn. Formaður félagsins sat fund með starfshóp forsætisráðherra um málefni PCC það sem skýrsla um viðbrögð hins opinbera voru kynnt. Það helsta í viðbrögðunum er að ráðinn verði verkefnastjóri til þess að hjálpa til við að koma fleiri fyrirtækjum á Bakka og nágrenni sem þegar hefur tekið til starfa. Um er að ræða tveggja ára verkefni sem er kostað af ríkinu 80% og sveitarfélaginu Norðurþingi 20%. Félagið hefur komið að kynningum á starfsemi stéttarfélaga í grunnskólum á félagssvæðinu með Framsýn stéttarfélagi. Félagið kom að því að halda tveggja daga trúnaðarmannanámskeið í mars 2026, það er með öðrum aðildarfélögum Skrifstofu stéttarfélaganna. Námskeiðið var vel sótt. Þriðjudaginn 30. september stóð Framsýn fyrir félagsfundi um atvinnu- og lífeyrismál. Gestir fundarins voru Kári Marís Guðmundsson framkvæmdastjóri PCC og Jóhann Steinar Jóhannsson framkvæmdastjóri Lsj. Stapa. Um 30 fundarmenn sóttu fundinn sem var bæði upplýsandi og góður. Fundurinn ályktaði um atvinnu- og lífeyrismál. Fundurinn var opinn félagsmönnum Þingiðnar.  Þann 21. janúar sl. stóð Framsýn fyrir opnum fundi um lífeyrismál og töku lífeyris fyrir félagsmenn í samráði við starfsmenn Lsj. Stapa. Gestir fundarins voru, Jóna Finndís Jónsdóttir, forstöðumaður réttindasviðs sjóðsins og Kristín Hilmarsdóttir sem sér um kynningar og vefmál sjóðsins. Félagsmönnum Þingiðnar var boðið að sitja fundinn sem var mjög fróðlegur. Samþykkt var að styrkja Mærudagshátíðina á Húsavík sumarið 2025 um kr. 100.000,-. Félagið kom að því að niðurgreiða leikhúsferðir félagsmanna á leikrit á vegum Leikdeildar Eflingar sem var til sýnis eftir áramótin 2026. Ráðist var í framkvæmdir við húsnæði stéttarfélaganna að Garðarsbraut 26 á Húsavík. Skipt var um alla glugga á norðurhlið hússins haustið 2025, efri hæð. Þá var húsið málað að utan sumarið 2025. Ástandið er því gott á húsnæðinu.

Rekstur Hrunabúðar sf. sem er í eigu Framsýnar og Þingiðnar hefur almennt gengið vel. Eignarhluturinn á efri hæðinni að Garðarsbraut 26 skiptist þannig: Framsýn á 84% og Þingiðn 16%. Félagið var stofnað á árinu 2017 utan um sameiginlegt eignarhald og sameiginlegan rekstur á efri hæð Garðarsbrautar 26. Heildarvelta félagsins árið 2025 var kr. 12,96 milljónir samanborið við kr. 12,88 milljóna veltu árið 2024. Tekjuafgangur ársins nam kr. 2,8 milljónum samanborið við kr. 3,5 milljón árið 2024. Einn starfsmaður starfaði hjá félaginu á árinu í hlutastarfi við ræstingar. Þess utan eru reiknuð stjórnunarlaun á rekstur Hrunabúðar og fram koma í ársreikningi félagsins.

Aðalfundur Framsýnar stéttarfélags fór fram í kvöld, miklar og heitar umræður urðu um kjaramál og yfirlýsingar Seðlabankastjóra fyrr í dag eftir stýrivaxtahækkun bankans. Svo virðist sem það sé mat bankans að verðbólgan og hátt vaxtastig í þjóðfélaginu sé verkalýðshreyfingunni einni að kenna. Ákveðið var að álykta um málið og senda út skýr skilaboð frá fundinum um stöðuna í efnahagsmálum. Að mati fundarmanna eru núverandi kjarasamningar í fullkomnu uppnámi vegna aðgerðarleysis stjórnvalda. Ekki þarf að taka fram að ályktunin var samþykkt samhljóða með lófaklappi. 

Ályktun fundarins:

„Aðalfundur Framsýnar stéttarfélags lýsir yfir þungum áhyggjum af þeirri stöðu sem er að teiknast upp í efnahagsmálum og atvinnumálum á landsbyggðinni. Stjórnvöldum hefur ekki tekist að ná böndum á verðbólgu og hátt vaxtastig leggur þungar byrðar á launafólk og atvinnulíf. Raunveruleg hætta er á frekari kólnun í hagkerfinu og að forsendur kjarasamninga aðila vinnumarkaðarins bresti þegar þeir koma til endurskoðunar í september 2026.

Framsýn stéttarfélag gagnrýnir harðlega forgangsröðun fjármála ríkis og sveitarfélaga. Stjórnvöld hafa ekki stutt við þau markmið sem sett voru við gerð kjarasamninga og í mörgum tilfellum ýtt undir verðbólgu með gjaldtöku og skattlagningu sem hefur bein áhrif á útgjöld heimila. Aðgerðir stjórnvalda hafa einnig neikvæð áhrif á atvinnulíf á óvissutímum og ógna heilsársstörfum í viðkvæmum byggðum, nú síðast með boðaðri skattahækkun á sjó- og baðlón víða um land.

Framsýn stéttarfélag mun áfram sem hingað til berjast fyrir bættum kjörum félagsmanna fyrir mannsæmandi launum, öruggu starfsumhverfi og velferð sem stendur undir nafni. Því miður hefur borið á því að lagasetningar og boðaðar breytingar á velferðarkerfinu séu settar fram án nægilegs samráðs við verkalýðshreyfinguna og stundum með þeim hætti að þær bitni harðast á þeim sem hafa minnst milli handanna, ekki síst á landsbyggðinni. 

Aðalfundurinn krefst þess að ríkistjórn sem kennir sig við jöfnuð og réttlæti virði skoðanir heildarsamtaka launafólks, ekki síst með góðu samstarfi á jafnréttisgrundvelli.“ 

Aðalfundur Þingiðnar verður haldinn þriðjudaginn 19. maí kl. 20:00 í fundarsal stéttarfélaganna.  

Dagskrá:

1.   Venjuleg aðalfundarstörf
a) Kjör á starfsmönnum fundarins
b) Skýrsla stjórnar
c) Ársreikningar
d) Umræður um skýrslu stjórnar og ársreikninga
e) Lýst kjöri í trúnaðarstöður í félaginu
f) Kosning löggilts endurskoðanda/endurskoðunarskrifstofu
g) Lagabreytingar
h) Ákvörðun árgjalda
i) Laun aðalstjórnar, trúnaðarráðs, nefnda og stjórna innan félagsins

2. Önnur mál

Athygli er vakin á 24. grein laga félagsins – Ráðstöfun úr sjóðum félagsins:
Tillögur stjórnar, trúnaðarráðs og félagsmanna um meiriháttar ráðstöfun úr sjóðum félagsins sem bornar eru upp á aðal- eða félagsfundi til samþykktar, skal lýst í fundarboði. Berist slík tillaga eftir fundarboð, er hún tæk fyrir fundinn hafi hún borist stjórn félagsins með skriflegum hætti eigi síðar en 10 dögum fyrir boðaðan fund. Skal þá stjórn félagsins fjalla um tillöguna og láta hana liggja frammi á skrifstofu félagsins til kynningar fyrir félagsmenn í a.m.k. 5 virka daga.

Tillögur stjórnar og trúnaðarráðs sem liggja fyrir aðalfundinum eru aðgengilegar félagsmönnum á Skrifstofu stéttarfélaganna.

Að venju er skorað á félagsmenn að fjölmenna á fundinn, enda þátttaka félagsmanna í starfinu forsendan fyrir öflugu starfi félagsins. Á fundinum verður boðið upp á hefðbundnar kaffiveitingar og skemmtilegar samræður.

Þingiðn félag iðnaðarmanna

Aðalfundur Framsýnar stéttarfélags verður haldinn miðvikudaginn 20. maí 2026 kl. 20:00 í fundarsal stéttarfélaganna.  

Dagskrá:
1.   Venjuleg aðalfundarstörf
a) Félagaskrá
b) Skýrsla stjórnar
c) Ársreikningar
d) Umræður um skýrslu stjórnar og ársreikninga
e) Kjör í stjórnir, nefndir og ráð
f) Kosning löggilts endurskoðanda/endurskoðunarskrifstofu
g) Lagabreytingar
h) Ákvörðun árgjalda
i) Laun aðalstjórnar, trúnaðarráðs, nefnda og stjórna innan félagsins

2. Önnur mál
a) Ályktun um kjaramál
b) Tillaga um kaup á stofnfé í Sparisjóði Þingeyinga
c) Sameining stéttarfélaga í Þingeyjarsýslum

Athygli er vakin á 32. grein laga félagsins – Ráðstöfun úr sjóðum félagsins:
Tillögur stjórnar, trúnaðarráðs og félagsmanna um meiriháttar ráðstöfun úr sjóðum félagsins sem bornar eru upp á aðal- eða félagsfundi til samþykktar, skal lýst í fundarboði. Berist slík tillaga eftir fundarboð, er hún tæk fyrir fundinn hafi hún borist stjórn félagsins með skriflegum hætti eigi síðar en 10 dögum fyrir boðaðan fund. Skal þá stjórn félagsins fjalla um tillöguna og láta hana liggja frammi á skrifstofu félagsins til kynningar fyrir félagsmenn í a.m.k. 5 virka daga.

Tillögur stjórnar og trúnaðarráðs sem liggja fyrir aðalfundinum eru aðgengilegar félagsmönnum á Skrifstofu stéttarfélaganna.

Að venju er skorað á félagsmenn að fjölmenna á fundinn, enda þátttaka félagsmanna í starfinu forsendan fyrir öflugu starfi félagsins. Á fundinum verður boðið upp á hefðbundnar kaffiveitingar og þá fá allir fundargestir glaðning frá félaginu. Sjáum hress.

Framsýn stéttarfélag

Aðalfundur Starfsmannafélags Húsavíkur verður haldinn mánudaginn 1. júní kl. 17:00 í fundarsal stéttarfélaganna.

Dagskrá:

a) Kjör á starfsmönnum fundarins
b) Skýrsla stjórnar fyrir liðið starfsár
c) Endurskoðaðir reikningar félagsins lagðir fram til afgreiðslu
d) Ákvörðun félagsgjalds
e) Kosning löggilts endurskoðanda eða endurskoðunarskrifstofu
f) Lagabreytingar, ef þær liggja fyrir
g) Kosning stjórnar, varastjórnar og skoðunarmanna samkvæmt 8. grein
h) Kosning fulltrúa í orlofsnefnd, ferðanefnd og starfskjaranefnd
i) Kosning fulltrúa á þing BSRB
j) Ákvörðun um laun stjórnar, annarra stjórna, ráða og nefnda
k) Önnur mál

Á fundinum verða íbúðakaup félagsins í Þorrasölum til umræðu auk þess sem tillaga um  viðræður um sameiningu stéttarfélaga í Þingeyjarsýslum verður tekin til umræðu. Jafnframt liggur fyrir fundinum tillaga um að færa grunn- og leikskólum á félagssvæði Starfsmannafélagsins gjöf til kaupa á kennslugögnum fyrir nemendur. Skorað er á félagsmenn að fjölmenna á fundinn. Góðar veitingar í boði.

Stjórn STH

Eins og fram hefur komið gekk samkoman 1. maí með miklum ágætum á Húsavík. Hér má sjá fleiri myndir frá hátíðinni:

Fjölmenni var á hátíðarhöldum stéttarfélaganna í Þingeyjarsýslum sem fram fóru á Fosshótel Húsavík í dag. Hér má sjá nokkrar myndir frá hátíðarhöldunum.

Í þessum skrifuðu orðum standa yfir fjölmenn hátíðarhöld stéttarfélaganna í Þingeyjarsýslum á Fosshótel Húsavík. Aðalræðumaður dagsins er formaður Framsýnar, Aðalsteinn Árni Baldursson, sem kom víða við í ræðu sinni. Lesa má ræðuna hér að neðan.

Ágætu félagar og gestir!

Dagurinn í dag, minnir okkur á að þau réttindi sem við teljum sjálfsögð, urðu ekki til án mikilla átaka.

Þau urðu til vegna þess að venjulegt vinnandi fólk, konur, kvár og karlar, lögðu saman krafta sína, létu rödd sína heyrast og neituðu að sætta sig við óréttlæti og mismunun.

Dagurinn á sér langa og stundum sársaukafulla sögu, en hún er líka saga vonar: saga um að samstaða getur breytt samfélögum, lagað viðhorf og lyft lífskjörum kynslóða til betri vegar.

Og á slíkum degi horfum við ekki aðeins inn á við, heldur líka út í heim. Um þessar mundir geisar víða ófriður og átök sem bitna fyrst og fremst á saklausu fólki þar sem börn og konur eru ekki síst berskjölduð.

Við köllum eftir friði, virðingu fyrir mannslífum og mannréttindum, og því að Ísland láti rödd sína heyrast skýrt þegar kallað er eftir vopnahléi, mannúð og réttlæti.

Á sama hátt verðum við að hafna fordómum og mismunun, hvar sem er í heiminum. Rasismi, útilokun og óþol grafa undan samfélagslegri samheldni og veikja þá undirstöðu sem velferð og réttlæti hvíla á.

Því miður höfum við séð merki þess að andúð á erlendum ríkisborgurum og innflytjendum fari vaxandi.

Það er verulega miður, ekki aðeins vegna þess að það er rangt, heldur líka vegna þess að íslenskt samfélag byggir í dag í vaxandi mæli á framlagi fólks af ólíkum uppruna.

Vinnustaðirnir okkar; heilbrigðisþjónustan, ferðaþjónustan, framleiðslan, skólarnir og almenn þjónusta bera þess skýr merki.

Markmiðið er í raun ekki flókið: að standa með mannúð, friði og jafnrétti; að hafna stríðsrekstri, hatursorðræðu og mismunun hvort sem hún birtist í launamun, kynþætti, stöðu á vinnumarkaði, almennri þjónustu eða daglegu viðmóti.

Þegar við stöndum saman styrkjum við ekki aðeins hvert annað, við styrkjum lýðræðið sjálft.

Verkalýðsfélögin á Íslandi munu áfram sem hingað til berjast fyrir bættum kjörum félagsmanna fyrir mannsæmandi launum, öruggu starfsumhverfi og velferð sem stendur undir nafni.

Það er hlutverk okkar að gæta þess að vinnandi fólk sitji ekki eftir og tíni upp brauðmola af borði þeirra ríku. Sá tími er löngu liðinn.

Því miður höfum við á undanförnum árum séð tilhneigingu til þess að lagasetningar og boðaðar breytingar á velferðarkerfinu séu settar fram án nægilegs samráðs og stundum með þeim hætti að þær bitni harðast á þeim sem hafa minnst milli handanna.

Við megum aldrei láta skammsýni eða stundarhagsmuni fjármálaaflana grafa undan sjálfsögðum réttindum verkafólks. Uppgjöf er ekki í boði.

Kæru félagar, það er mikil óvissa framundan!

Nú er svo komið að gildandi kjarasamningar aðila vinnumarkaðarins eru komnir í uppnám, þar sem verðbólgan er fyrir ofan þau viðmið sem sett voru við undirritun samningsins í ársbyrjun 2024.

Fyrir heimili landsins þýðir þetta einfaldlega að launahækkanir, sem samþykktar voru í trausti þess að verðlag myndi haldast í skefjum, bráðna upp í hækkandi kostnaði heimilanna sem tengist ekki síst húsnæði, matvöru, þjónustugjöldum og vöxtum á skuldsett heimili.

Ekki er að sjá að stjórnvöld ætli sér að bregðast við með afgerandi hætti til að sporna gegn frekari hækkun verðbólgu.

Svo því sé haldið til haga, þá vantar ekki frekari greiningar eða frasa frá stjórnvöldum og seðlabankastjóra um að allt sé öðrum að kenna, heldur aðgerðir sem snúa að rót vandans: húsnæðisframboði, vaxtakostnaði, vöruverði, gjaldskrám hins opinbera og ábyrgri fjármálastjórn.

Markmið kjarasamninganna 2024 á almenna vinnumarkaðinum var skýrt: að ná niður verðbólgu og vöxtum og skapa forsendur fyrir stöðugleika.

Launafólk samþykkti hófsamar launahækkanir í trausti þess að fyrirtæki héldu aftur af verðhækkunum og hið opinbera stæði við gefin fyrirheit. Þar á meðal voru loforð ríkis og sveitarfélaga um að stilla gjaldskrárhækkunum í hóf — sérstaklega þegar kemur að barnafjölskyldum og fólki í viðkvæmri stöðu.

Því miður fóru hlutaðeigandi aðilar ansi frjálslega með gefin loforð, þó ekki allir.

Brostin loforð, hækkun þjónustugjalda, skatta og almennt aðgerðarleysi stjórnvalda hafa viðhaldið þrálátri verðbólgu og leitt til hækkandi vaxta sem skuldsettum heimilum er ætlað að mæta án þess að hafa burði til þess, þau eru ekki aflögufær.

Í þríhliða samtali verkalýðshreyfingar, stjórnvalda og atvinnurekenda er því brýnt að tekið verði mark á tillögum sem miða að því að stemma stigu við verðbólgu og styðja þá sem verst hafa farið út úr ástandinu, ekki síst unga fólkið.

Jafnframt því að bregðast við núverandi vanda í efnahagsmálum og stöðu heimilanna verðum við að huga að innviðum og jöfnum tækifærum til búsetu.
Aðgengi að vinnu, menntun og heilbrigðisþjónustu á ekki að ráðast af póstnúmeri. Þegar landsbyggðin veikist, þá veikist Ísland allt.

Á Alþingi Íslendinga er nú til umræðu að draga úr vægi landsbyggðarinnar í ákvarðanatöku með breytingum á þingmannafjölda milli kjördæma. Fjölga á þingmönnum á höfuðborgarsvæðinu á kostnað landsbyggðarinnar.

Slík nálgun sendir út röng skilaboð. Lýðræði snýst ekki aðeins um fjölda, heldur jafnræði til áhrifa — enda verður stór hluti verðmætasköpunar til utan höfuðborgarsvæðisins.

Kæra samkoma!

Í ljósi umræðu síðustu missera á Alþingi er full ástæða til að lýsa yfir áhyggjum af fyrirhuguðum breytingum á lögum um atvinnuleysistryggingar og lögum um réttindi og skyldur opinberra starfsmanna.

Slíkar breytingar varða grundvallaröryggi fólks: hvernig samfélagið bregst við þegar fólk missir vinnu, veikist, þarf að breyta um starfsvettvang eða stendur frammi fyrir óvæntum áföllum.

Á íslenskum vinnumarkaði hefur um langt skeið gilt sú grundvallarregla að ákvarðanir sem snerta kjör, starfsöryggi og félagslegt öryggi séu teknar í nánu og markvissu samráði við heildarsamtök launafólks.

Þríhliða samstarf stjórnvalda, launafólks og atvinnurekenda er lykilforsenda trausts og stöðugleika. Þessi samvinna hefur lagt grunn að velsæld og jöfnuði á Íslandi og er auðlind sem ber að rækta.

Tillögur sem varða grundvallarréttindi á vinnumarkaði krefjast víðtæks samstarfs og vandaðra greininga. Það má ekki gerast að svo stór mál séu afgreidd í flýti eða án þess að hlustað sé á raddir þeirra sem málið snertir mest.

Ef samráð er hunsað og réttindi skert einhliða er verið að setja samstarfið í óvissu og grafa undan festu á vinnumarkaði.

Verkalýðshreyfingin krefst þess að áform um að skerða réttindi vinnandi fólks verði dregin til baka og að samtal við aðila vinnumarkaðarins verði tekið alvarlega.

Við eigum að byggja upp öryggisnet, ekki klippa það niður.

Sterkt velferðarkerfi og skýr réttindi eru ekki útgjöld í hefðbundnum skilningi — þau eru samfélagsleg fjárfesting.

Þegar óöryggi eykst aukast líkur á skulda- og heilsuvanda og kostnaður samfélagsins vex til lengri tíma.

Við köllum líka eftir markvissu samráði um byggða- og atvinnumál — hér á Norðurlandi og um land allt.

Nú þegar þrengir verulega að í samfélaginu við Skjálfanda, ekki síst þar sem starfsemi PCC á Bakka liggur niðri, verða stjórnvöld að koma að með myndarlegum hætti.

Það þarf að byggja brú milli áfalla og nýrra tækifæra: með virkum atvinnuúrræðum, stuðningi við nýsköpun og menntun og stöðugu starfsumhverfi.

Ef við viljum að fólk búi hér áfram, þá verðum við að sýna í verki að byggðin skiptir máli.

Nefna má fjölmörg dæmi um það hvernig ákvarðanir, teknar við Austurvöll, hafa bein áhrif hér í samfélaginu.

Hækkun veiðigjalda og flutningskostnaðar, skerðing á byggðakvóta og ýmsar hækkanir á þjónustu- og innviðagjöldum leggjast þungt á svæði þar sem atvinnulífið má ekki við frekari áföllum eða aukinni skattheimtu, ekki síst brothættar byggðir.

Afleiðingarnar liggja þegar fyrir — svo vitnað sé í komur skemmtiferðaskipa til Húsavíkur í sumar, þar sem skipakomum fækkar verulega milli ára og þá hefur úthlutuðum byggðakvóta til Raufarhafnar verið skertur á undanförnum árum sem er miður.

Þá er einnig til skoðunar að draga verulega úr niðurgreiðslum þegar kemur að Loftbrúnni, sem er ekki munaður heldur jöfnunartæki milli landshluta og tryggir aðgengi að sérfræðiþjónustu á höfuðborgarsvæðinu.

Það er því full ástæða til að hvetja stjórnvöld til að sýna sanngirni og efla Loftbrúna í stað þess að þrengja að landsbyggðinni.

Þegar gjöld eru hækkuð þarf að horfa á heildaráhrifin. Það er til dæmis afar misráðið að hækka virðisaukaskatt á baðlón, sjóböð og aðra afþreyingarþjónustu þar sem slíkt getur bæði hækkað verð og veikt rekstrarforsendur fyrirtækja.

Ég vel að nefna nokkur dæmi sem miða af því að veikja landsbyggðina og þar með verkalýðshreyfinguna. Því miður eru dæmin miklu fleiri en varða ekki tíunuð hér frekar.

Kæru félagar, að lokum þetta!

Eitt af hlutverkum stéttarfélaga er að standa vörð um hagsmuni félagsmanna en líka að hlusta, greina stöðuna og bregðast við áður en vandinn verður óviðráðanlegur.

Í því ljósi fékk félagið Vörðu — rannsóknastofnun vinnumarkaðarins, til að greina stöðu félagsmanna Framsýnar.

Niðurstöðurnar sýna að fjárhagsstaða félagsmanna er að jafnaði betri en hjá öðru launafólki, sem er ánægjulegt og sýnir að við gerum að gera eitthvað rétt.

En niðurstöðurnar minna okkur líka á að kjör eru ekki sjálfgefin og geta breyst hratt þegar verðlag hækkar, vextir þyngjast eða atvinnuöryggi veikist.

Þess vegna er barátta stéttarfélaga tvíþætt: að verja það sem áunnist hefur og að styðja þau sem standa höllum fæti.

Framsýn kallar eftir því að við gerum enn betur og hvetur til samstöðu hagsmunaaðila á svæðinu með það að markmiði að gera gott samfélag enn betra.

Stéttarfélögin í Þingeyjarsýslum eru tilbúin í þessa vegferð með öllum þeim sem vilja leggja hönd á plóg.

En til þess að það takist þurfum við að byggja upp traust, tala saman af heiðarleika og setja sameiginleg markmið framar sérhagsmunum.

Það er sama hugsun og liggur undir 1. maí: að virðing fyrir vinnu birtist í mannsæmandi kjörum, öruggu húsnæði, aðgengi að þjónustu og því að fólk geti lifað góðu lífi af sínum launum.

Að endingu vil ég þakka ykkur öllum fyrir góða hlustun og fyrir að mæta hér í dag á baráttudegi verkafólks.

Megi samstaða verkafólks áfram vera okkar sterkasta afl. Stöndum saman um frið, jafnrétti og réttlæti og um að enginn verði skilinn eftir burt séð frá stöðu eða kynþætti. Takk fyrir.

Hátíðarhöld stéttarfélaganna standa nú yfir á Fosshótel Húsavík og er fullur salur af fólki. Hátíðarhöldin hófust kl. 14:00 með ávarpi varaformanns Framsýnar sem er Ósk Helgadóttir. Hér að neðan má lesa ávarpið:

Verið öll hjartanlega velkomin á hátíðarhöld stéttarfélaganna. „Styrkur okkar er velferð allra“ eru kjörorð dagsins í dag. 

Frá árinu 1923  hefur 1.maí verið haldinn hátíðlegur á Íslandi sem baráttudagur launafólks og hann hefur verið löggiltur frídagur hér á landi  síðan árið 1966. Dagurinn gegnir veigamiklu hlutverki til þess að vekja athygli á stöðu launþega í samfélaginu og þeirri stöðugu baráttu sem þarf að etja til að stuðla að hagsmunum þeirra. Hann minnir okkur á þá sigra sem launþegar hafa unnið í gegnum tíðina með því að standa saman og berjast þar til úrbótum hefur verið náð. Úrbótum er varða kaup, kjör, réttindi og jafnrétti svo eitthvað sé nefnt.

Helstu kröfur göngufólks í fyrstu 1.maí göngunni í Reykjavík fyrir rúmum 100 árum voru: „Laun sem duga fyrir framfærslu, styttri vinnuvika, atvinnubætur gegn atvinnuleysi, örorkutryggingar, slysatryggingar, full borgaraleg- félagsleg og stjórnmálaleg réttindi fyrir fátækt fólk, bygging Landsspítala og heilnæmar og rúmgóðar íbúðir.“ 

Á gulnuðum blöðum sögunnar er er auðvelt að sjá fyrir sér alþýðufólk þess tíma. Ég sé þau fyrir mér bogin í baki og hnjám, hokin af langvarandi þrælkun og misrétti. En ég skynja jafnframt hvernig fólkið sem hafði borist fram á botni sögunnar um aldir kemur upp á yfirborðið og lætur til sín taka. Ísland var fátækt land og það var mjög einsleitt. Fæstir höfðu kost á að fara í langskólanám. Verkamannavinna var oft skelfilegt strit og vinnuvikan mun lengri en nú. Verkafólk var nánast réttindalaust og alfarið undir hælnum á atvinnurekendum með lífsviðurværi sitt, ef það var svo heppið að á annað borð fá vinnu. 

Launamunur kynja var mikill og konur voru upp til hópa við heimilisstörf, þar sem karlar tóku lítinn sem engan þátt. Konur voru ekki á þingi eða í forystu í atvinnulífi. Sjómennska var stunduð við háskalegar aðstæður og fjöldi karla drukknaði í hafi á hverju ári. Fjöldi barna dó, úr sjúkdómum eða af slysförum. Húsnæðismál voru í miklum ólestri, margt fólk bjó oft saman í þröngum og lélegum húsum. Ég held að fæst okkar langi til að fara aftur til þess tíma.

 Þau sem tóku þátt í fyrstu kröfugöngu verkalýðsins 1. maí 1923 dreymdi stóra drauma um mannsæmandi líf og það sem meira var, þau fylgdu draumum sínum  eftir af  festu. Það kostaði oft átök, en dropinn holar steininn og með tímanum tókst að bæta líf þúsunda einstaklinga – og tryggja okkur sem á eftir komum betra líf. 

Einhver hugsað eflaust af hverju ég sé að tala um það sem gerðist fyrir 100 árum. Jú, það er nefnilega þannig að fortíðin gegnir lykilhlutverki í samtímanum, skilningur á fortíðinni minnir á það að þjóðfélagið er á stöðugri hreyfingu og jafnframt það að ekkert gerist af sjálfu sér. Stólpar þess velferðarsamfélags sem við viljum svo gjarnan kenna okkur við voru byggðir upp af verkalýðshreyfingunni ásamt félagslegum öflum í stjórnmálum um miðja tuttugustu öldina og var þá byggt á baráttu fyrri tíðar fólks. Þá var lagður grunnur að þeirri hugsun að öll ættu að hafa rétt til heilbrigðisþjónustu, til mennta, til að geta ferðast um, til frístunda, til þess að njóta náttúrunnar o.s.frv. óháð efnahag hvers og eins. Áherslan var á velferð fyrir öll „frá vöggu til grafar .“ Sem þýddi að allir þegnar samfélagsins ættu að  sitja við sama borð og njóta jafnt þeirra þjónustu sem í boði væri hverju sinni. Inn í gangverk samfélagsins voru byggðir hvatar í þessa veru, en þessum hvötum og þeim markmiðum sem samfélagið setur sér er líka hægt að breyta. 

Líklega má segja að verkalýðsbaráttan í dag sé að miklu leyti varnarbarátta, þar sem stöðugt er verið að sækja að réttindum fólks. Það er þrengt að kjörum alþýðunnar og við berjumst við auðsöfnun sérhagsmunaafla þar sem markaðshyggja nýfrjálshyggjunnar hefur læðst aftan að okkur. Við sitjum eftir með hærri skatta og gjaldtöku fyrir veikari opinbera þjónustu.

Það er ekki lengur almannahagur eða mannlegar þarfir sem vísar veginn, heldur eru það markaðsöflin sem stjórna ferðinni. Allt fer á markað. Þessi nýfrjálshyggjustefna hefur sett æ meiri svip á samfélag okkar, aðgangur að þjónustu sem áður var öllum opin er í vaxandi mæli háður fjárráðum hvers og eins. Það kostar að vera gamall, það kostar að vera veikur og það kostar að njóta náttúrunnar. Og náttúran okkar er til sölu. Fyrir hverja er þá velferðarsamfélagið ? Rétta svarið er: „Fyrir þá sem geta borgað.  

Viljum hafa hlutina á þennan veg. Ætlum við að gefa eftir sæti okkar við borðið þar sem mótuð er framtíðarsýn um það samfélag sem við viljum búa í – og fyrir þau sem á eftir okkur koma. Sjáum við fyrir okkur samfélag byggt á velferð, jafnrétti og jöfnuði, líkt og forverar okkar gerðu ? Líklega hefur aldrei verið nauðsynlegra en einmitt nú á umbyltingatímum tækni og gervigreindar að tapa ekki sjónum á rótunum. Og við þurfum öll að taka þar þátt. „Styrkur okkar er velferð allra“.

Kæru gestir

Ég ætla ekki að hafa þetta lengra að sinni. Hér á eftir munu listamenn sem flestir, þó ekki allir, eru af þingeysku bergi brotnir, koma fram og skemmta okkur, auk þess sem formaður Framsýnar, mun flytja hátíðarræðu dagsins. Með þessum orðum set ég hátíðarhöldin 1. maí. Góða skemmtun.

Rúnar Traustason sem  leiðir M-lista Samfélagsins í Norðurþingi fyrir komandi sveitarstjórnarkosningar gaf sér tíma í dag til að heimsækja formann Framsýnar. Tilgangur heimsóknarinnar var að fara yfir málefni Norðurþings og áherslur Framsýnar sem varðar það sem betur má fara í okkar ágæta samfélagi. Frambjóðendur M-listans hafa verið á ferðinni um sveitarfélagið undanfarna daga og vikur enda tilgangurinn að hitta kjósendur og kynna fyrir þeim áherslur listans sem ætlar sér stóra hluti í komandi kosningum til sveitarstjórnar Norðurþings. Fram kom hjá Rúnari að framboðið leggur mikið upp úr góðu samstarfi við stéttarfélögin í Þingeyjarsýslum varðandi málefni sveitarfélagsins og það sem betur má fara.

Ársfundur Lsj. Stapa fór fram í gær í Hofi á Akureyri. Fundurinn var vel sóttur auk þess sem hann fór mjög vel fram. Með því að fara inn á stapa.is er hægt að fræðast betur um fundinn. Að venju var ársfundurinn opinn öllum sjóðfélögum. Framsýn átti góða fulltrúa á fundinum. Fulltrúi stéttarfélaganna í Þingeyjarsýslum hlaut áframhaldandi kjör í stjórn sjóðsins til næstu tveggja ára. Þá var formaður Framsýnar, Aðalsteinn Árni Baldursson fenginn til að stjórna ársfundinum. Hér má fræðast betur um þau málefni sem voru til umræðu á fundinum:

Gögn fundarins:
Ársreikningur Stapa 2025
Ársskýrsla Stapa 2025
Starfskjarastefna
Tillögur fyrir ársfund Stapa

Efstu menn á lista Sjálfstæðisflokksins til sveitarstjórnar Norðurþings tóku morgunspjall með formanni Framsýnar í morgun. Þetta voru þau Helena Ingólfsdóttir og  Þorsteinn Benediktsson. Farið var yfir stöðuna í sveitarfélaginu, áskoranir og ógnanir ekki síst í atvinnulífinu nú þegar starfsemi PCC liggur niðri.  Frambjóðendurnir gáfu sér góðan tíma enda mikilvægt að hagsmunaaðilar sameinist um að vinna saman að framgangi sveitarfélagsins og sveitarfélaganna í Þingeyjarsýslum þar sem það er ekki í boði að sitja hjá.

Formaður Framsóknarflokksins, Lilja Alfreðsdóttir og Þórarinn Ingi Pétursson alþingismaður ásamt frambjóðendum flokksins til sveitarstjórnar Norðurþings óskuðu eftir fundi með formanni Framsýnar í gær til að ræða stöðuna í atvinnumálum, velferðarmál og frekari uppbyggingu á svæðinu. Þá var nýleg könnun sem Framsýn lét gera um stöðu félagsmanna til umræðu og haustið 2026 en allt stefnir í að kjarasamningum verði sagt upp í haust enda verðbólgan töluvert fyrir ofan þau viðmið sem kjarasamningarnir byggja á. Þá er mikil reiði innan verkalýðshreyfingarinnar varðandi framgöngu ríkistjórnarinnar sem er með til skoðunar að veikja verulega réttindi launþega á vinnumarkaði með framkomnum frumvörpum sem eru til umræðu á þingi. Gestirnir gáfu sér góðan tíma og urðu miklar og góðar umræður um viðfangsefni fundarins. Stéttarfélögin hafa í gegnum tíðina lagt mikið upp úr góðu samstarfi við stjórnmálamenn, hvort heldur ráðherra, þingmenn eða sveitarstjórnarmenn.