kuti

Miðstjórn Alþýðusambands Íslands (ASÍ) samþykkti eftirfarandi ályktun á fundi sínum í dag, 18. mars 2026:

Miðstjórn ASÍ lýsir yfir þungum áhyggjum af þeirri stöðu sem er að teiknast upp í efnahagsmálum með vaxandi atvinnuleysi og viðvarandi verðbólgu og kallar eftir aðgerðum af hálfu stjórnvalda.

Í stöðugleikasamningunum sem gerðir voru 2024 fór verkalýðshreyfingin fram með ábyrgum hætti á tímum mikillar verðbólgu og efnahagslegrar óvissu. Gerðir voru hóflegir langtímakjarasamningar til fjögurra ára til að skapa fyrirsjáanleika og stuðla að lækkun verðbólgu og vaxta. Samningarnir voru gerðir á grundvelli þess að ríki og sveitarfélög myndu m.a. styðja við barnafjölskyldur, halda aftur af gjaldskrárhækkunum og ráðast í öfluga uppbyggingu á íbúðarhúsnæði. Að sama skapi myndu fyrirtæki sýna ábyrgð og halda aftur af verðhækkunum.

Ljóst er að mörg þeirra loforða sem gefin voru við undirritun kjarasamninga hafa ekki verið efnd. Ekki hefur tekist að tryggja húsnæðisöryggi og ráðast í uppbyggingu íbúðarhúsnæðis fyrir tekjulága m.a. vegna ónógs lóðaframboðs sveitarfélaga. Gjaldskrár ríkis og sveitarfélaga hafa hækkað langt umfram það sem samræmist stöðugu verðlagi og verðhækkanir opinberra fyrirtækja í orkuframleiðslu eru nú vaxandi þáttur í verðbólgu. Þá hafa stórfyrirtæki á neytendamarkaði hvergi haldið aftur af sér í að hækka verð á nauðsynjavörum.

Stýrivaxtahækkun Seðlabanka Íslands er áfellisdómur yfir efnahagsstjórn landsins. Vaxtahækkun færir auknar byrðar á ungt fólk, tekjulágt og skuldsett heimili á meðan stórir hópar eru algjörlega í skjóli. Miðstjórn ASÍ kallar eftir því að stjórnvöld og fyrirtæki sýni ábyrgð og grípi til aðgerða sem stuðla að því að kjarasamningar haldi og markmið samninga um stöðugt verðlag og lækkun vaxta náist.

Stéttarfélögin standa fyrir tveggja daga trúnaðarmannanámskeiði í næstu viku, það er fimmtudag og föstudag. Á námskeiðinu verður farið yfir störf trúnaðarmanna, samskipti á vinnustað og starfsemi lífeyrissjóða og stéttarfélaga. Áhugaverðir dagar framundan hjá okkar trúnaðaramönnum. Frekari upplýsingar um námskeiðið eru í boði á Skrifstofu stéttarfélaganna.

Launa- og forsendunefnd kjarasamninga á almennum vinnumarkaði, sem skipuð er fulltrúum ASÍ og SA, hefur úrskurðað um kauptaxtaauka sem virkjast frá og með 1. apríl næstkomandi. Kauptaxtaaukinn felur í sér að kauptaxtar hækka um 0,06% og skýrist af því að launavísitala á almennum markaði hækkaði umfram taxtahækkanir viðmiðunartaxta á öðru ári stöðugleikasamningsins. Uppfærðar launatöflur verða birtar á heimasíðu Þingiðnar/Samiðnar á næstu dögum. Þessi frétt á við um félagsmenn Þingiðnar. https://samidn.is/2026/03/17/kauptaxtaauki-tekur-gildi-1-april/

Full ástæða er til að hafa miklar áhyggjur af framtíð áætlunar- og sjúkraflugs um Húsavíkurflugvöll.  Eins og kunnugt er liggur áætlunarflug niðri um Húsavíkurflugvöll um þessar mundir sem er miður. Einhverja hluta vegna tekst ráðamönnum þjóðarinnar og Fjárlaganefnd Alþingis að finna fjármagn til að halda úti ríkistyrktu áætlunarflugi til Hafnar, Vestmannaeyja og nokkurra annarra minni staða á landinu. Þá fundust nýlega peningar í áætlunarflug til Ísafjarðar sem nú er í útboði og veltur á milljörðum. Á sama tíma virðist ekki vera hægt að finna krónu í ríkistyrkt flug til Húsavíkur, þrátt fyrir að þörfin sé til staðar, sem auk þess tengist beint frekari uppbyggingu á Bakka. Það sama á við um viðhald á flugvellinum og byggingum sem undanfarin ár hefur verið skorið niður og verður svo áfram á komandi árum ef marka má samgönguáætlun. Formaður Framsýnar gekk á fund Vegagerðarinnar í gær til að ræða stöðuna og framtíð Húsavíkurflugvallar. Þar kom skýrt fram að búið væri að skera niður framlög í viðhald flugvallarins og þá væri ekki áætlað fjármagn í ríkisstyrkt flug til Húsavíkur. Vissulega áfall en full ástæða er til þess fyrir heimamenn að berjast áfram fyrir málinu með það að markmiði að tryggja sjúkra- og áætlunarflug til Húsavíkur og að eignum flugvallarins verði viðhaldið, það er flugvelli og flugstöðvarbyggingum sem liggja undir skemmdum vegna skorts á eðlilegu viðhaldi. Það er ekki í boði að gefast upp.    

Formaður Framsýnar, Aðalsteinn Árni, í umboði stjórnar félagsins gerði sér ferð til Reykjavíkur í gær til fundar við forstjóra Landsvirkjunar. Á fundinum fór Hörður Arnarson forstjóri yfir áform fyrirtækisins varðandi frekari orkuvinnslu á Þeistareykjum og Kröflu auk þess að fara yfir þá fjárfesta sem hafa verið í sambandi við Landsvirkjun varðandi frekari uppbyggingu á Bakka við Húsavík sem eru fjölmargir svo vitnað sé í viljayfirlýsingar sem gerðar hafa verið á síðustu vikum og mánuðum. Fleiri aðilar hafa jafnframt sýnt svæðinu áhuga þrátt fyrir að ganga ekki svo langt að ganga frá viljayfirlýsingu við hagaðila. Aðalsteinn Árni, ítrekaði mikilvægi þess að orkan á svæðinu verði notuð til uppbyggingar á atvinnulífinu í Þingeyjarsveit og Norðurþingi, það er í fullri sátt við íbúa og nærsamfélagið. Fundurinn var í alla staði mjög vinsamlegur og hafði Hörður fullan skilning á stöðunni á Bakka nú þegar starfsemi PCC liggur niðri. Vilji er til þess hjá báðum aðilum að vera í góðu sambandi er viðkemur uppbyggingu á orkufrekum iðnaði hér norðan heiða.

Garðabær hefur til skoðunar að byggja upp veg við Þorrasali í Kópavogi sem er á landamerkjum sveitarfélaganna. Veginum sem nefnist Vorbraut er ætlað að tengja nýja byggð í Garðabæ við stofnbrautir í Kópavogi og Garðabæ. Það sem er algjörlega óásættanlegt er að veginum er ætlað að liggja fáeina metra frá fjölbýlishúsunum í Þorrasölum, það er við suðurhliðina þar sem í dag er golfvöllur. Húsfélögin í viðkomandi fjölbýlishúsum hafa mótmælt framkvæmdinni harðlega. Þar á meðal formaður Framsýnar, Aðalsteinn Árni, sem jafnframt er stjórnarformaður húsfélagsins í Þorrasölum 1-3 þar sem Framsýn og Þingiðn eiga sex orlofs- og sjúkraíbúðir. Hann ásamt öðrum stjórnarmanni í húsfélaginu gekk á fund bæjarstjóra Garðabæjar í gær þar sem málið var tekið upp til umræðu með kröfu um að sveitarfélagið falli frá þessari framkvæmd. Bæjarstjórinn tók við athugasemdunum og sagði þær fara í skoðun hjá sveitarfélaginu en Vorbraut væri ætlað að koma á næstu árum og tengja saman byggðir í Garðabæ og Kópavogsbæ. Vissulega yrði hlustað á athugasemdir íbúa á svæðinu og þeirra hagsmuni. Hér að neðan má lesa grein eftir íbúa í Þorrasölum, Ómar Kristinsson, sem skrifar um málið en mikil samstaða er meðal íbúa um að standa saman í málinu. https://www.visir.is/g/20262856356d/smalaholtskogur-natturuperla-eda-fornarkostur-skipulags-og-hver-a-ad-borga-

Fréttabréf stéttarfélaganna er komið í prentun og er væntanlegt í verslanir á félagssvæðinu í byrjun næstu viku. Það verður líka aðgengilegt á Skrifstofu stéttarfélaganna. Að þessu sinni er það helgað orlofskostum sem verða í boði fyrir félagsmenn sumarið 2026 sem eru fjölmargir. Frestur til að sækja um orlofshús-íbúðir er til 10. apríl. Í kjölfarið verður húsunum úthlutað. Verð per viku í orlofshúsi er kr. 35.000,-. Hægt verður að nálgast umsóknar eyðublöð inn á heimasíðu stéttarfélaganna auk þess sem þau verða aðgengileg í Fréttabréfinu.

Launa- og forsendunefnd kjarasamninga á almennum vinnumarkaði, sem skipuð er fulltrúum frá ASÍ og SA, fundaði mánudaginn 9. mars. Á fundinum var úrskurðað að kauptaxtaauki virkist frá og með 1. apríl næstkomandi. Kauptaxtaaukinn felur í sér að kauptaxtar kjarasamninga hækki um 0,06% frá og með 1. apríl 2026 og skýrist af því að launavísitala á almennum markaði hækkaði umfram taxtahækkanir viðmiðunartaxtans á öðru ári stöðugleikasamningsins.

Nefndinni, sem starfar samkvæmt kjarasamningum aðila á árunum 2024-2028, ber að fylgjast með framvindu efnahagslífs og mögulegum áhrifum á markmið samninga um minnkun verðbólgu og lækkun vaxta. Nefndinni ber jafnframt að leggja mat á samningsforsendur, næst í september 2026. Þá skal taka afstöðu til eftirfarandi forsendna: Að 12 mánaða verðbólga í ágúst 2026 mælist ekki yfir 4,7%. Forsenda þessi um verðlag telst þó hafa staðist ef verðbólga á 6 mánaða tímabilinu frá mars – ágúst 2026 verður 4,4% eða lægri miðað við árshraða.

Launa- og forsendunefnd hefur einnig úrskurðað um framleiðniauka vegna ársins 2025 en þróun framleiðni á samningstímanum gefur ekki tilefni til greiðslu hans.

Verðbólguhorfur hafa versnað

Meginmarkmið kjarasamninganna er að stuðla að minnkun verðbólgu og lækkun vaxta. Verðbólga mældist um 8% þegar undirbúningur kjarasamninga hófst haustið 2023. Verðbólga hjaðnaði á fyrsta ári samningsins, og var hún komin niður í 4,2% í febrúar 2025 og vaxtalækkunarferlið var hafið. Undanfarið ár hefur hins vegar orðið viðsnúningur, verðbólga hefur aukist á ný. Hún mælist nú 5,2% og þar af 4,5% án áhrifa húsnæðiskostnaðar. Verðhækkanir mælast á breiðum grunni og óvissa um efnahagshorfur hefur aukist.

Dekkri verðbólguhorfur og alvarleg staða í alþjóðamálum auka hættuna á að verðlagsforsendur kjarasamninga muni bresta.

Síðustu daga hefur verið unnið að því að koma upp hleðslustöðvum við allar íbúðir Framsýnar og Þingiðnar í Þorrasölum í Kópavogi, það er í bílakjallaranum. Fyrir voru tvær stöðvar við tvö bílastæði en nú eru þær orðnar sex eins og íbúðirnar.  Gestir á vegum stéttarfélaganna eru ekki rukkaðir sérstaklega fyrir notkun á stöðvunum. Með lyklum af íbúðunum fylgir dropi sem menn geta opnað stöðvarnar með og hlaðið bílana. Allar stöðvar Framsýnar og Þingiðnar eru merktar. Gestum stéttarfélaganna er velkomið að nota stöðvarnar fyrir sína bíla. Aðrar stöðvar í bílakjallaranum eru í einkaeigu og því óheimilt að nota þær.

Viðskiptaráð birti í morgun, 12. mars, grein þar sem fjallað er um skipulag og árangur þjónustu heilsugæslunnar á Íslandi. Í greininni er bent á langa biðtíma, álag í kerfinu og skort á heimilislæknum, áhyggjur sem margir deila. Þær áskoranir eru raunverulegar og mikilvægt að ræða hvernig megi bregðast við þeim. Hugmynd Viðskiptaráðs um aukinn hlut einkarekstrar í þjónustunni sem lausn á vandanum er þó bæði fyrirsjáanleg og gagnrýnisverð.

Viðskiptaráð leggur ekki aðeins til að einkareknum heilsugæslustöðvum verði fjölgað heldur einnig að greiða eigi leið slíks rekstrar með hvötum, meðal annars með því að gera arðgreiðslur heimilar. Þannig er í raun lagt til að opna frekar fyrir markaðsvæðingu þjónustu sem er almennt fjármögnuð að mestu úr sameiginlegum sjóðum landsmanna.

Nýlegar kannanir meðal notenda heilsugæslunnar benda til þess að ánægja með þjónustuna hafi dregist saman á síðustu árum, bæði á höfuðborgarsvæðinu og á landsbyggðinni. Helsta skýringin virðist ekki vera gæði þjónustunnar sjálfrar heldur aðgengi að henni, þ.e. langir biðlistar og erfiðleikar við að ná sambandi við lækni. Það bendir til þess að megináskorunin liggi fyrst og fremst í mönnun ásamt getu kerfisins til að mæta aukinni þörf fyrir þjónustu.

Reynsla Norðurlanda

Í umræðunni er vísað til Norðurlandanna og bent á að þar hafi einkarekstur aukist og að Ísland eigi að fylgja í sömu átt. Reynslan þaðan er þó flóknari en stundum er gefið í skyn. Í bókinni Jafnrétti í heilbrigðisþjónustu – aðgerðaráætlun, sem byggir á greiningu Görans Dahlgren og Lisu Pelling á reynslu Svía af arð- og einkavæðingu í heilbrigðiskerfinu, er bent á að aukin markaðsvæðing geti haft ófyrirséðar afleiðingar fyrir jafnt aðgengi að þjónustu.

Í Svíþjóð var hagnaðardrifnum fyrirtækjum opnuð leið inn í velferðarþjónustu á tíunda áratugnum. Rannsóknir sýna að nýjar heilsugæslustöðvar hafa einkum opnað í þéttbýli og á svæðum þar sem íbúar eru tekjuhærri, á meðan samdráttur í þjónustu hefur orðið mestur á lágtekjusvæðum og í dreifbýli. Þessi þróun styrkti því ekki aðgengi þeirra hópa sem mest þurfa á þjónustunni að halda. Reynslan frá Norðurlöndunum er því ekki einfalt dæmi um að markaðsvæðing bæti afköst heilbrigðiskerfisins. Þvert á móti benda rannsóknir til þess að slík þróun geti aukið ójöfnuð ef henni er ekki mjög vandlega stýrt.

Einkavæðing gegn landsbyggðinni

Heilsugæslan er sérstaklega mikilvæg þegar litið er til landsbyggðarinnar. Þar er heilsugæslan yfirleitt fyrsti viðkomustaður fólks í heilbrigðiskerfinu og aðgengi að sérfræðilæknum takmarkaðra en á höfuðborgarsvæðinu. Á sama tíma standa mörg heilbrigðisumdæmi frammi fyrir verulegum áskorunum í mönnun og fjármögnun.

Í viðtali árið 2024, þegar uppi voru hugmyndir um að opna einkarekna heilsugæslu á Akureyri til viðbótar við starfsemi Heilbrigðisstofnunar Norðurlands, benti forstjóri stofnunarinnar á að slíkar breytingar gætu haft áhrif á rekstur þjónustunnar á svæðinu. Tekjur frá starfsemi á Akureyri hefðu hingað til gert stofnuninni kleift að halda uppi þjónustu í minni byggðum á starfssvæðinu, meðal annars í Norður-Þingeyjarsýslu þar sem heilsugæsla er rekin á þremur starfsstöðvum fyrir um 1.100 íbúa.

Ef opinber heilsugæsla missir verulegan hluta sjúklinga yfir til einkarekinnar stöðvar í stærri sveitarfélögum getur það haft áhrif á fjármögnun þjónustu og aðgengi í dreifðari byggðum. Slík þróun ætti að vekja okkur til umhugsunar um hvernig best sé að tryggja jafnt aðgengi að heilbrigðisþjónustu um allt land.

Einkarekstur tryggir ekki betri nýtingu fjármuna

Í grein Viðskiptaráðs er því haldið fram að einkareknar heilsugæslustöðvar séu hagkvæmari í rekstri en opinberar stöðvar. Slík umræða er ekki ný og hefur áður verið til skoðunar í fræðilegum rannsóknum. Í íslenskri fræðigrein frá árinu 2018 var rekstur 17 heilsugæslustöðva á höfuðborgarsvæðinu borinn saman, bæði einkarekinna og opinberra. Niðurstöður þeirrar rannsóknar voru að ekki væri hægt að draga þá ályktun að einkarekstur skilaði sjálfkrafa betri nýtingu opinbers fjár eða meiri gæðum þjónustunnar. Í sumum tilfellum reyndust ríkisreknar stöðvar jafnvel vera með lægri kostnað á hvern skráðan einstakling og ánægja sjúklinga svipuð óháð rekstrarformi.

Niðurstöður rannsóknarinnar benda því til þess að rekstrarformið útskýri ekki mun á afköstum eða ánægju notenda. Þegar slíkur samanburður er gerður þarf einnig að líta til þeirra aðstæðna og umhverfis sem heilsugæslurnar starfa við.

Furðulegur samanburður

Viðskiptaráð gengur nokkuð hratt að þeirri niðurstöðu að munur í rekstri skýrist af rekstrarformi. Sá samanburður er ekki að fullu sannfærandi. Heilsugæslustöðvar starfa við ólíkar aðstæður og þjóna ólíkum hópum, jafnvel þær sem staðsettar eru nærri hvor annarri. Viðskiptaráð ber til dæmis saman Heilsugæsluna í Miðbæ og einkarekna heilsugæslu á Kirkjusandi, nýuppbyggðu hverfi, þar sem viðbúið er að þjónustuþörf og notendahópur séu ólík. Umfang þjónustu og aðsókn notenda hefur áhrif á kostnað og afköst. Þess vegna þarf að fara varlega í að draga víðtækar ályktanir um hagkvæmni við slíkan samanburð.

Rót vandans

Þegar horft er til þeirra áskorana sem heilsugæslan stendur frammi fyrir er mikilvægt að beina sjónum að rót vandans. Greiningar bæði heilbrigðisyfirvalda og fagfélaga benda til þess að fjölga þurfi heimilislæknum á næstu árum auk þess að gera starfið eftirsóknarverðara, ekki síst á landsbyggðinni.

Skortur á læknum og öðru heilbrigðisstarfsfólki verður ekki leystur með því að breyta rekstrarformi þjónustunnar. Umræðan um heilsugæsluna ætti fyrst og fremst að snúast um hvernig styrkja megi grunnstoðir kerfisins, tryggja nægilegt fjármagn, bæta starfsskilyrði og fjölga heimilislæknum. Jafnframt þarf að tryggja að skipulag þjónustunnar stuðli að jöfnu aðgengi um allt land.

Þjónusta í þágu almennings

Einkahagsmunir mega ekki ráða ferðinni í stefnumótun heilbrigðisþjónustu. Heilsugæslan á að þjóna almenningi en ekki vera vettvangur fyrir arðsemi af þjónustu sem er fjármögnuð úr sameiginlegum sjóðum landsmanna. Í stefnu Alþýðusambands Íslands, sem mótuð er á lýðræðislegu þingi sambandsins, er lögð áhersla á að heilbrigðisþjónusta skuli tryggja öllum jafnt aðgengi óháð efnahag, búsetu eða félagslegri stöðu og að grunnþjónusta heilbrigðiskerfisins verði ekki gróðavegur.

Í dag, 12. mars, eru jafnframt liðin 110 ár frá stofnun Alþýðusambands Íslands.

Höfundur: Steinunn Bragadóttir er hagfræðingur hjá Alþýðusambandi Íslands. Tekið af heimasíðu ASÍ

Formaður Framsýnar átti vinsamlegan og gagnlegan fund með starfsmönnum Orkuveitu Húsavíkur í gær en eins og flestir vita er OH öflugt fyrirtæki í heimabyggð. Benedikt Þór Jakobsson rekstrarstjóri OH gerði grein fyrir starfseminni og framtíðarsýn fyrirtækisins.

Eins og fram hefur komið í fjölmiðlum er mikill áhugi hjá erlendum sem innlendum fyrirtækjum að kanna kosti þess og galla að hefja uppbyggingu á atvinnustarfsemi á Húsavík, það er á iðnaðarsvæðinu á Bakka. OH hefur tekið þátt í þeirri umræðu, meðal annars með því standa fyrir borunum í og við Húsavík eftir heitu og köldu vatni, enda forsendan fyrir því að hægt verði að hefja fiskeldi á landi að nægt vatn sé til staðar. Það á einnig við um aðra atvinnustarfsemi sem er til skoðunar á svæðinu sem er margskonar. Aðalsteinn Árni fór yfir þessi mál með starfsmönnum sem og atvinnu- og byggðamál. Eftir helgina mun hann halda suður á boginn til að ræða við stofnanir og fyrirtæki sem tengjast uppbyggingu á atvinnustarfsemi og samgöngum milli landshluta til Húsavíkur. Nánar um það eftir helgina.

Framsýn hefur beitt sér mikið í atvinnumálum fyrir héraðið. Liður í því er að heimsækja fyrirtæki og stofnanir sem gegna lykilhlutverki í uppbyggingu á svæðinu auk þess að funda reglulega með Birni Gíslasyni verkefnastjóra atvinnuuppbyggingar á Bakka. Hlutverk hans er að ýta úr vör nýjum verkefnum á Bakka við Húsavík, styðja fjárfesta með greinargóðum upplýsingum og samhæfa vinnu lykilaðila að stórum fjárfestingum á svæðinu. Þá hafa fulltrúar Framsýnar oftar en ekki verið fundað með þingmönnum og ráðherrum um byggða- og atvinnumál í Þingeyjarsýslum sem og sveitarstjóra Norðurþings.

Rætt var við Aðalstein Árna Baldursson formann Framsýnar og Hjálmar Boga Hafliðason forseta sveitarstjórnar Norðurþings í sjónvarpsfréttum RÚV í kvöld. Tilefnið var staðan á Húsavík eftir að starfsemi kísilvers PCC á Bakka var stöðvuð og áhrif þess á atvinnulíf og byggð á svæðinu.

Í fréttinni kom fram að atvinnuleysi í Norðurþingi hafi aukist um 85% á milli ára og að 159 hafi verið skráðir atvinnulausir í janúar. Aðalsteinn Árni segir stöðuna þó alvarlegri en tölurnar sýni, þar sem margir hafi flutt burt, ekki síst erlent vinnuafl sem hafi verið mikilvægt fyrir atvinnulífið á svæðinu.

Hjálmar Bogi segir að afleiðingar lokunar PCC séu nú að koma skýrar í ljós og áætlar að um fimmtíu til sextíu manns hafi þegar flutt frá Húsavík vegna stöðunnar. Þá benti hann á að sveitarfélagið verði af um 50 milljónum króna í tekjur á hverjum mánuði á meðan óvissa ríkir um framtíð verksmiðjunnar.

Aðalsteinn Árni segir jákvætt að sveitarfélagið hafi undirritað viljayfirlýsingar við fyrirtæki sem sýna áhuga á uppbyggingu iðnaðar á Bakka, en telur að nú þurfi að stíga næsta skref og láta verkefni verða að veruleika. „Ég verð að segja alveg eins og er að hvort sem það eru þingmenn eða ráðherrar þá finnst mér þeir sýna þessu afskaplega lítinn áhuga,“ sagði hann í viðtalinu.

Hægt er að horfa á kvöldfréttatíma RÚV hér.

(Heimild: husavik.com – Mynd: Silla Páls)

Iðnþing 2026 fór fram í Silfurbergi í Hörpu 5. mars. Samtök iðnaðarins stóðu að þinginu sem bar yfirskriftina „Finnum samhljómin“. Metskráning var á þingið en yfir 700 gestir sátu þingið, þar á meðal Aðalsteinn Árni Baldursson formaður Framsýnar. Honum var sérstaklega boðið að sitja þingið sem hann þáði enda mikill áhugamaður um uppbyggingu atvinnulífsins, ekki síst í Þingeyjarsýslum. Þingið fór vel fram og áhugaverðar umræður sköpuðust á þinginu eins og hér má sjá: https://www.si.is/frettasafn/bein-utsending-fra-idnthingi-2026. Vilhjálmur Birgisson formaður Starfsgreinasambands Íslands kom inn á vanda PCC á 1.37.05 mínútu fundarins.

Rauði þráðurinn á þinginu var þessi: Við byggjum öll okkar lífskjör á framleiðslu verðmæta. Aukið spennustig á alþjóðasviðinu og breytt aðgengi að erlendum mörkuðum kalla á sterka hagsmunagæslu Íslands. Óvissa og auknar þrengingar í efnahagsmálum hér á landi krefjast þess að heimatilbúnum hindrunum verði rutt úr vegi í þágu samfélagsins alls. Með því að stilla saman strengina getum við skapað samhljóm um nauðsynlegar umbætur.

Aðalsteinn Árni segist taka heilshugar undir áherslur þingsins, það sé ekki í boði að sitja hjá, allir beri ábyrgð. Mikilvægt sé að hagsmunaaðilar taki höndum saman um að efla Íslenkst atvinnulíf sem eigi í harðri samkeppni við erlend fyrirtæki og auknar þrengingar í efnahagsmálum.  Það standi ekki á Framsýn að koma að þessari vinnu. Liður í því sé að funda með forsvarsmönnum Landsvirkjunnar á næstu dögum, en félagið hefur óskað eftir fundi með Landsvirkjun, til að ræða stöðu PCC á Bakka og þær hugmyndir sem eru til umræðu um frekari atvinnuuppbyggingu á Bakka. Afar mikilvægt sé að starfsemi PCC komist sem fyrst í eðlilegt ástand og áhugasömum fyrirtækjum, sem vilja hefja atvinnuuppbyggingu á Bakka, verði veitt brautargengi. Líkt og Samtök iðnaðarins, kallar Framsýn eftir samhljóm um frekari atvinnuuppbyggingu á Bakka. Orkan sem er til staðar í Þingeyjarsýslum verði notuð í heimabyggð.

Þetta gamla og virðulega hjól var skilið eftir við Skrifstofu stéttarfélaganna fyrir einhverju síðan. Ekki er vitað hver á þennan dýrgrip. Eigandinn er beðinn um að koma við hjá okkur eftir helgina svo ekki þurfi að farga þessum fallega grip.

Stéttarfélögin innan SGS á Norðurlandi hafa gengið frá endurnýjuðum stofnanasamningi við HSN, þetta eru auk Framsýnar, Eining-Iðja, Aldan og Samstaða. Samningurinn var undirritaður í dag. Meðal þeirra atriða sem samið var um og voru ekki í fyrri samningi eru: Þrjú ný starfsheiti koma inn, Aðstoðarmaður almennt, Háskólanemi á heilbrigðissviði og Matartæknir II. Þá var samið um að ef starfsmenn færast til innan stofnunar í starfsheiti sem er ekki til staðar í nýja stofnanasamningnum geti þeir farið fram á að vera áfram í viðkomandi stéttarfélagi. Ber þá að varpa þeim í launatöfluna með svipuðum hætti og gengur og gerist í sambærilegum stofnanasamningum sem gilda fyrir önnur stéttarfélög á heilbrigðisstofnunum innan HSN.  Ákvæðið á ekki við ef viðkomandi starfsfólk er með heilbrigðismenntun. Þá er gleðilegt til þess að vita að samningar tókust um að lyfta almennum störfum við ræstingu í eldhúsi og þvottahúsi upp um einn launaflokk, það er úr launaflokki 7 í 8. Fram að þessu hafa þessi störf verið lægst launuð. Hvað þetta ákvæði varðar tekur breytingin gildi 1. nóvember 2026. Að endingu má nefna að sérstakur launaflokkur sem starfsmenn hafa haft sem taka næturvaktir, heldur sér hjá núverandi starfsmönnum, en fellur niður hjá nýjum starfsmönnum sem ráðnir verða til starfa enda hefur í undangengnum kjarasamningum verið gengið frá verulegum breytingum er tengist greiðslum fyrir næturvaktir til hækkunar. HSN vildi fella ákvæðið um næturvaktirnar alfarið út en forsvarsmenn stéttarfélaganna mótmæltu því, niðurstaðan var að núverandi starfsmenn haldi ákvæðinu en það falli niður hjá þeim starfsmönnum sem ráðnir verða til stofnunarinnar í framtíðinni. Stofnanasamningurinn gildir afturvirkt, það er frá 1. október 2025.

Finnbjörn Hermannsson og Sonja Ýr Þorbergsdóttir skrifa:

Aðilar vinnumarkaðarins gerðu hóflega langtímakjarasamninga árið 2024 með það að markmiði að stuðla að verðstöðugleika og lækkun vaxta. Sameiginleg sýn var að það væri besta leiðin til að auka kaupmátt launafólks. Verðbólga fór lækkandi í kjölfar samninganna og hefur undanfarið ár sveiflast í kringum 4% en fer nú vaxandi á ný og mældist 5,2% í bæði janúar og febrúar. Verðbólguhorfur hafa versnað og vextir eru enn allt of háir. Illa gengur að ná böndum á verðbólguna þó að hægt hafi á hækkun húsnæðiverðs. Fórnarkostnaðurinn er aukið atvinnuleysi sem spáð er að muni aukast enn frekar á næstu misserum.

Talsverð umræða hefur verið um hver beri ábyrgð á stöðunni, en minna hefur verið rætt um hvernig verðbólga og vextir bitna með ólíkum hætti á fólki.

Staða launafólks

Lífskjör á Íslandi eru almennt góð og fara víða batnandi. Utanlandsferðir og aukin kortavelta sýna að hátt vaxtastig hefur ekki dregið úr neyslu stórra hópa. Áhrifin eru hins vegar mikil á lágtekjuhópa og fólk sem á erfitt með að ná endum saman. Könnun Vörðu – rannsóknastofnunar vinnumarkaðarins – frá 2025 sýnir að um 30% launafólks í aðildarfélögum ASÍ og BSRB nær ekki endum saman. Í þeim hópi eru margir innflytjendur og einstæðir foreldrar.

Þessi hópur er oftar í leiguhúsnæði, ber þunga byrði vegna matar-, húsnæðis- og samgöngukostnaðar og þarf frekar að reiða sig á dýr skammtímalán. Á sama tíma hafa hækkanir á nauðsynjavörum, svo sem húsnæði, mat, rafmagni og hita, verið meiri en kjarasamningsbundnar launahækkanir stórra hópa.

Hver er vandinn?

Í umræðunni um verðbólgu er oft vísað til launahækkana sem helsta orsakavaldsins, en síður rætt um undirliggjandi veikleika hagkerfisins, svo sem markaðsbrests á húsnæðismarkaði, fákeppni, innviðaskuld og veika tekjustofna hins opinbera.

Eignaójöfnuður hefur aukist á undanförnum árum. Á meðan stór hópur launafólks býr við óöryggi á húsnæðismarkaði hefur stóreignafólk aukið neyslu og beint fjárfestingum sínum í auknum mæli í fasteignir, sem hefur ýtt undir verðhækkanir á íbúðamarkaði. Áhrif peningastefnunnar, hárra vaxta, eru hins vegar mikil á skuldsett heimili og lágtekjuhópa. Ríkisstjórnin hefur ekki komið með aðgerðir til að milda þessi áhrif og ekki sýnt vilja til að láta hátekjufólk og stóreignafólk leggja sitt af mörkum til verðstöðugleika. Þvert á móti á meðalið að vera áframhaldandi aðhald og niðurskurður í ríkisútgjöldum sem kemur verst við almennt launafólk sem nú þegar ber mestar byrðar af verðbólgunni.

Fákeppni einkennir flesta neytendamarkaði hér á landi s.s. matvöru-, olíu- og fjármálamarkað, sem endurspeglast í verðlagi. Þessi fyrirtæki hafa fæst lagt sitt af mörkum til þess að stuðla að því að markmið kjarasamninga um verðstöðugleika og lægri vexti náist.

Á sama tíma birtast afleiðingar vanfjármögnunar innviða í aukinni gjaldtöku, til dæmis vegna vegakerfisins. Hækkanir á rafmagni og hita eru raktar til fjárfestingarþarfar, þótt veitufyrirtæki greiði eigendum sínum arð. Þetta endurspeglar veikleika í tekjugrunni ríkis og sveitarfélaga sem skila sér í auknum álögum á heimili og fyrirtæki og ýtir undir verðbólgu.

Hvernig náum við markmiðum kjarasamninga?

Kjarasamningar eru uppsegjanlegir mælist verðbólga 4,7% eða hærri í ágúst 2026. Launafólk gerði hóflega samninga í trausti þess að fyrirtæki myndu sýna aðhald í verðlagningu og að stjórnvöld myndu beita þeim tækjum sem þau hafa yfir að búa. Sú hefur ekki orðið raunin og að óbreyttu er kjarasamningum teflt í tvísýnu.

Stuðningur stjórnvalda, svo sem barnabætur og húsnæðisbætur, hefur rýrnað að raungildi og víða hafa leikskólagjöld og fasteignagjöld hækkað verulega. Áhrifin lenda fyrst og fremst á láglaunafólki og barnafjölskyldum — sama hópnum og hefur borið þyngstu byrðarnar af verðbólgunni. Ríkisstjórnin leggur áherslu á að ná jöfnuði í ríkisfjármálum og samkvæmt stefnuyfirlýsingu sinni að efla félagslega innviði og uppræta fátækt. Þeim markmiðum verður ekki náð með áframhaldandi aðhaldsaðgerðum í velferðarkerfinu heldur með styrkingu tekjustofna.

Finnbjörn Hermannsson er forseti ASÍ og Sonja Ýr Þorbergsdóttir formaður BSRB.

Nýr skíðagönguspori var vígður í Vaglaskógi í gær á árlegum fjölskyldudegi UMF Bjarma. Félagið fjárfesti nýverið í sporanum ásamt beltabúnaði og tönn, sem verður sett undir nýtt sexhjól Lands og Skóga. Búnaður af þessu tagi kostar nokkrar milljónir, sem er ansi stór biti fyrir lítið ungmennafélag. Réðst Bjarmi því í fjársöfnun á nýliðnu ári, og lögðu fjölmargir einstaklingar, fyrirtæki og félagasamtök söfnuninni lið. Land og Skógur, sem hefur yfirumsjón með Vaglaskógi kemur til með að sjá um sporann, troða brautir, grisja og huga að öðru því sem tryggir að allar aðstæður verði til fyrirmyndar. Nýi búnaðurinn er afar kærkominn og mun gjörbreyta aðstöðu fyrir skíðagöngufólk og annað útivistarfólk  sem sækir skóginn heim yfir vetrartímann. Framsýn var meðal þeirra sem lögðu söfnuninni lið og vill félagið með því móti efla starfsemi Ungmennafélagsins Bjarma, sem gegnir líkt og önnur ungmennafélög mikilvægu hlutverki í sínu byggðarlagi. Meðfylgjandi myndir voru teknir í veðurblíðunni í Fnjóskadal í gær þar sem fjölmörg mættu í skóginn til að fagna nýja skíðagöngusporanum og gæða sér á gómsætum veitingum í boði Bjarma. Þar  á meðal fulltrúar frá Framsýn var var sérstaklega boðið að vera við vígsluna. Hægt er að nálgast fréttir af sporunum með því að fylgja Skíðagöngubrautir í Vaglaskógi á facebook. Á meðfylgjandi forsíðumynd eru Aðalsteinn Árni Baldursson og Ósk Helgadóttir frá Framsýn og Úla Áradal, Sigríður Árdal og Karl Magnússon frá Umf. Bjarma.

Vindmælingamastur Landsvirkjunar við Reyðará, austan Húsavíkurfjalls, féll í janúar til jarðar undan þunga ísingar. Ísingin á 98 metra háu mastrinu og stagvírum þess var a.m.k. 3 tonn þegar það féll. Sjá nánar inn á heimasíðu Landsvirkjunnar, meðfylgjandi mynd er jafnframt tekin þaðan. Ísing felldi vindmælingamastur

Höfðavélar á Húsavík sjá um að hreinsa bílastæði við Skrifstofu stéttarfélaganna. Hér má sjá skemmtilega mynd af Baldri starfsmanni hjá Höfðavélum og Agnieszku hjá stéttarfélögunum hjálpast að við mokstur við skrifstofuna. Vissulega eru snjómoksturstækin sem þau nota  mis öflug en þau skila sínu og rúmlega það.

Formaður Framsýnar fundaði í gær með forsvarsmönnum PCC BakkiSilicon um stöðuna. Því miður hafa verð fyrir kísilmálm haldið áfram að vera í sögulegu lágmarki en vænst er að verðin muni hækka í komandi framtíð. Í dag eru tæplega 20 starfsmenn við störf hjá fyrirtækinu á Bakka við Húsavík. Eigendur PCC BakkiSilcion eru að leitra alla leiða til að koma framleiðslunni í gang á nýjan leik og snúa dagsdagleg störf starfsmanna að því að viðhalda verksmiðjunni og þannig að hún sé í stakk búin til að hefja framleiðslu á ný þegar markaðsaðstæður leyfa. Framsýn og PCC BakkiSilicon leggja mikið upp úr góðu samstarfi enda miklir hagsmunir í húfi fyrir samfélagið að takist að endurreisa starfsemi fyrirtækisins á Bakka sem fyrst.